Boek 1 Artikel 113 (1:113 BW)

Na een opheffing van de gemeenschap komt die niet vanzelf terug, ook niet als de echtgenoten het weer helemaal goed met elkaar hebben. Willen zij opnieuw een gemeenschap, dan kan dat uitsluitend bij huwelijkse voorwaarden. Er is dus een notariële akte nodig; een onderlinge afspraak of het simpele feit dat men weer samenleeft, is niet genoeg.

Waarom dit zo streng is

De opheffing is meestal uitgesproken omdat het gezamenlijke vermogen werd bedreigd. Ook schuldeisers hebben zich op de nieuwe situatie ingesteld. Zou een gemeenschap zonder vorm kunnen herleven, dan zou onduidelijk zijn op welk vermogen zij zich kunnen verhalen. De notariële weg maakt het moment en de inhoud van de nieuwe afspraak controleerbaar.

Wat u kunt afspreken

• Een gemeenschap van alle goederen: opnieuw alles samenvoegen. Sinds 2018 is de wettelijke gemeenschap beperkt, dus zo'n allesomvattende gemeenschap moet u uitdrukkelijk afspreken.
• Een beperkte gemeenschap: alleen bepaalde bezittingen samenbrengen, bijvoorbeeld de woning, en de rest gescheiden houden.

- Een verrekenstelsel: geen gemeenschap, maar wel afspraken over het delen van inkomen of vermogen.

Bij wie moet u zijn

U gaat naar de notaris. Die stelt de akte op, legt uit wat het gekozen stelsel betekent en zorgt voor inschrijving in het huwelijksgoederenregister. Zonder die inschrijving kunt u de nieuwe afspraken niet tegenwerpen aan derden die van niets wisten; dat volgt uit artikel 1:116 BW. Omdat het hier om voorwaarden tijdens het huwelijk gaat, komt daar artikel 1:120 BW bij: tegenover zo'n derde werken de bepalingen pas als de inschrijving ten minste veertien dagen loopt.

Denk aan het verleden

Een nieuwe gemeenschap laat de schulden van vroeger niet verdwijnen. Aansprakelijkheid die na de ontbinding bleef bestaan, blijft gewoon staan. Bespreek daarom vooraf welke schulden er nog lopen. Houdt u een schuld buiten de nieuwe gemeenschap, dan is het een privéschuld van die echtgenoot, maar de schuldeiser kan zich daarvoor in beginsel nog steeds op de goederen van de gemeenschap verhalen. Het probleem dat tot de opheffing leidde, kan dus langs een andere weg terugkomen.

In de praktijk

Een echtpaar liet de gemeenschap opheffen toen de man in ernstige financiële problemen zat. Jaren later is hij schuldenvrij en werken beiden. Zij willen weer samen bouwen aan één vermogen. Bij de notaris leggen zij vast dat er opnieuw een gemeenschap ontstaat, waarbij de nog lopende oude verplichtingen van hem uitdrukkelijk buiten die gemeenschap blijven.

Neem zo'n stap niet zonder door te rekenen wat er gebeurt bij overlijden, bij een faillissement en bij een latere scheiding. De notaris kan die scenario's naast elkaar zetten voordat u tekent.