Boek 1 Artikel 433 (1:433 BW)

Een bewind hoeft niet het hele vermogen te betreffen. Maar wat gebeurt er als een onder bewind staand goed wordt verkocht, of als het geld oplevert? En wat als later blijkt dat er meer of juist minder onder bewind zou moeten staan? Dit artikel geeft daarop het antwoord.

Wat automatisch meegaat

Tenzij bij de onderbewindstelling anders is bepaald, valt onder het bewind ook wat in de plaats komt van een goed dat eronder staat, plus de vruchten en andere voordelen die zo'n goed oplevert. Wordt een onder bewind staande woning verkocht, dan staat de verkoopopbrengst dus ook onder bewind. Levert een onder bewind staande beleggingsrekening rente of dividend op, dan valt dat er eveneens onder.

Dat heet zaaksvervanging. Het gevolg is dat het bewind meebeweegt met de samenstelling van het vermogen: wat uit een onder bewind staand goed voortkomt, blijft binnen het bewind. De kantonrechter kan er wel van afwijken, ook nog achteraf, door voor bepaalde goederen te bepalen dat de regel niet geldt. Doet hij dat, dan wijst hij die goederen in de beschikking aan.

Bijstellen tijdens het bewind

Een bewind is geen eenmalige momentopname. De kantonrechter kan het uitbreiden tot een of meer andere goederen van de rechthebbende, of juist goederen uit het bewind ontslaan. Hij kan dat doen op verzoek van iedereen die ook de instelling van het bewind had kunnen vragen, dus de betrokkene zelf, zijn naasten, de instelling, het openbaar ministerie en bij schulden de gemeente. Hij kan het ook uit eigen beweging doen.

Daarnaast kan de kantonrechter handelingen aanwijzen waarvoor de bewindvoerder toestemming of machtiging nodig heeft, en die aanwijzing later weer intrekken. Artikel 1:441 BW noemt de handelingen waarvoor dat geldt.

Wanneer bijstelling aan de orde komt

• Uitbreiding. Na de instelling komt een goed aan het licht dat buiten het bewind is gebleven, bijvoorbeeld een tweede bankrekening of een auto op naam van de rechthebbende. Om ook dat goed onder het beheer van de bewindvoerder te brengen, kan het bewind worden uitgebreid.
• Inkrimping. Een goed vraagt geen beheer meer, bijvoorbeeld omdat de schuld waarvoor het tot zekerheid diende is afgelost. Dan kan het uit het bewind worden ontslagen.
• Aanwijzing van handelingen. Wil de kantonrechter over bepaalde handelingen zelf beslissen, dan kan hij die aanwijzen; de bewindvoerder heeft daarvoor dan eerst toestemming of machtiging nodig.

Een voorbeeld. Een man staat wegens problematische schulden onder bewind; het bewind betreft zijn inkomen en zijn betaalrekening. Bij het opstellen van de boedelbeschrijving blijkt dat hij ook een motorfiets bezit die hij wil verkopen. Op verzoek van de bewindvoerder breidt de kantonrechter het bewind uit tot de motorfiets, zodat de verkoop via de bewindvoerder loopt en de opbrengst door de zaaksvervanging onder het bewind valt. Ook de man zelf of een van zijn familieleden had om die uitbreiding kunnen verzoeken.

In de praktijk

Een verzoek tot uitbreiding of inkrimping gaat naar de kantonrechter en kost geen advocaat. Onderbouw het met stukken: een taxatie, een bankafschrift, een verklaring van een begeleider. De rechthebbende kan zelf om inkrimping vragen, omdat hij behoort tot de kring van artikel 1:432 BW. Wilt u het bewind helemaal beëindigen, dan is dat een ander verzoek: dat loopt via artikel 1:449 BW.