Boek 1 Artikel 253a (1:253a BW)

Ouders die samen het gezag hebben, moeten samen beslissen. Lukt dat niet, dan biedt dit artikel de uitweg: zij kunnen hun geschil aan de rechtbank voorleggen, samen of ieder afzonderlijk. De rechtbank neemt de beslissing die haar in het belang van het kind wenselijk voorkomt. Daarnaast kan zij een volledige regeling vaststellen voor de manier waarop het gezag wordt uitgeoefend.

Welke geschillen u kunt voorleggen

De wettekst spreekt van 'geschillen hieromtrent', dat wil zeggen geschillen over de gezamenlijke uitoefening van het gezag. Bij het gezag over de persoon van het kind kan het gaan om een eenmalige keuze, zoals de vraag welke buitenschoolse opvang het kind krijgt of of het mag deelnemen aan een sportopleiding die veel trainingsuren vraagt, maar ook om de levensbeschouwelijke opvoeding van het kind. De rechter beslist het geschil dan zelf, met het belang van het kind als maatstaf. Betreft het geschil daarentegen het bewind over het vermogen van het kind, dan verloopt het langs dezelfde regeling, maar is de kantonrechter de bevoegde rechter (artikel 1:253i BW).

De regeling die de rechter kan vaststellen

Het tweede lid noemt vier onderdelen. De rechtbank kan de zorg- en opvoedingstaken over de ouders verdelen en, met overeenkomstige toepassing van artikel 1:377a BW, een ouder tijdelijk verbieden contact met het kind te hebben. Zij kan bepalen bij welke ouder het kind zijn hoofdverblijfplaats heeft. Zij kan vastleggen hoe de ouder bij wie het kind niet woont wordt geïnformeerd over gewichtige zaken en hoe hij wordt geraadpleegd. En zij kan regelen hoe derden op grond van artikel 1:377c BW informatie verstrekken.

Eerst het ouderschapsplan

Rust op de ouders de plicht van artikel 1:247a BW om een ouderschapsplan op te stellen en hebben zij dat niet gedaan, dan houdt de rechter de beslissing uit eigen beweging aan totdat dat alsnog gebeurt. Vraagt het belang van het kind om een snelle beslissing, dan blijft die aanhouding achterwege. Zo sluit de procedure aan op de wettelijke verplichting van de ouders om hun afspraken zelf vast te leggen.

Hoe de behandeling verloopt

De rechtbank probeert eerst een vergelijk tussen de ouders tot stand te brengen. Lukt dat niet, dan kan zij, op verzoek of uit eigen beweging, een wettelijk toegelaten dwangmiddel opleggen of bepalen dat de beschikking langs de weg van het Wetboek van Burgerlijke Rechtsvordering ten uitvoer kan worden gelegd, mits het belang van het kind zich daar niet tegen verzet. Het verzoek wordt binnen zes weken behandeld. De artikelen 1:377e en 1:377g BW zijn van overeenkomstige toepassing, waarbij voor omgang de verdeling van de zorgtaken wordt gelezen. Een eerdere beslissing kan daardoor worden gewijzigd, al kan dat niet zomaar: daarvoor moeten de omstandigheden sindsdien zijn veranderd, of moet de eerdere beslissing berusten op gegevens die onjuist of onvolledig bleken. Verder kan de rechtbank ook zonder verzoek beslissen, maar alleen wanneer blijkt dat het kind dat wenst en het twaalf jaar of ouder is, of jonger maar in staat zijn eigen belangen te overzien.

Een voorbeeld. Een dochter van tien wordt gevraagd voor een selectieteam turnen dat vijf keer per week traint, ver van huis. De moeder wil dat zij die kans krijgt; de vader vreest dat school en vriendschappen eronder lijden. Zij leggen de vraag aan de rechtbank voor. Komt er op de zitting geen vergelijk tot stand, dan beslist de rechtbank zelf wat in het belang van het meisje wenselijk is.

In de praktijk

Voor een verzoek bij de rechtbank hebt u een advocaat nodig. De rechtbank beproeft eerst een vergelijk; ouders kunnen ook al vóór de procedure met behulp van mediation proberen er samen uit te komen, en de gemeente of het Juridisch Loket geeft daarover informatie. In het verzoek staat het geschil waarover de rechtbank moet beslissen, en wat de verzoeker daarbij van de rechtbank vraagt.