Boek 1 Artikel 82 (1:82 BW)

Echtgenoten zijn tegenover elkaar verplicht om de minderjarige kinderen die tot hun gezin behoren te verzorgen en op te voeden en de kosten daarvan te dragen. Het bijzondere aan deze bepaling is dat zij niet aanknoopt bij ouderschap, maar bij het gezin: het gaat om de kinderen die feitelijk deel uitmaken van het huishouden, dus ook om stiefkinderen.

Wie vallen eronder

Bepalend is of het kind minderjarig is en tot het gezin behoort. Dat kan een gezamenlijk kind zijn, maar ook het kind dat één van de echtgenoten meebracht uit een eerdere relatie en dat in het gezin woont. Wie met een ouder trouwt, neemt daarmee tegenover zijn echtgenoot dus ook een verplichting op zich voor diens kinderen.

Woont het kind niet in het gezin, bijvoorbeeld omdat het bij zijn andere ouder woont, dan geldt deze verplichting niet voor de stiefouder. Voor de eigen ouder blijft de onderhoudsplicht uiteraard gewoon bestaan; die staat los van dit artikel en van de vraag met wie hij is getrouwd.

Wat de verplichting inhoudt

• Verzorging: het kind onderdak, eten, verzorging en de dagelijkse aandacht geven die het nodig heeft.
• Opvoeding: het kind begeleiden in zijn ontwikkeling, met school, gezondheid en veiligheid.

- De kosten: samen dragen wat verzorging en opvoeding kosten; die kosten horen bij de kosten van de huishouding van artikel 1:84 BW.

Wat het niet is

Deze verplichting is geen gezag. Een stiefouder krijgt door het huwelijk niet het recht om beslissingen over het kind te nemen, geen zeggenschap over school of medische behandeling en geen positie tegenover de andere ouder. Gezag ontstaat langs een eigen weg, en ouderschap ontstaat via afstamming of adoptie. Verzorgen, gezag hebben en onderhoudsplichtig zijn zijn drie verschillende dingen.

De verplichting werkt bovendien tussen de echtgenoten onderling: aan dit artikel ontleent het kind zelf geen aanspraak op de stiefouder. Daarnaast heeft de stiefouder wel een eigen onderhoudsplicht tegenover de stiefkinderen die tot zijn gezin behoren, zolang het huwelijk duurt. Voor de minderjarigen onder hen staat die plicht in artikel 1:395 BW; is het stiefkind al meerderjarig maar nog geen eenentwintig jaar, dan geldt op grond van artikel 1:395a BW een plicht tot bijdragen in levensonderhoud en studie. Op die plichten kan het kind zich wél beroepen.

In de praktijk

Een man trouwt met een vrouw die twee kinderen uit een eerdere relatie heeft. De kinderen wonen bij het paar. Vanaf het huwelijk draagt hij mee aan hun verzorging en opvoeding en aan de kosten daarvan, ook al is hij niet hun ouder en heeft hij geen gezag. Gaat het huwelijk later stuk, dan eindigt die verplichting; zij hangt aan het huwelijk en aan het feit dat de kinderen tot het gezin behoren.

Voor stiefouders is het verstandig hier vooraf over te praten, zeker als er ook alimentatie van de andere ouder binnenkomt. Duidelijkheid over wie welke kosten draagt voorkomt spanning in het gezin en discussie achteraf.