Boek 1 Artikel 6 (1:6 BW)

Welke achternaam iemand heeft, blijkt uit zijn geboorteakte. Dit korte artikel geeft die akte dwingende bewijskracht, en wel tegenover iedereen. Wie zich op een andere naam beroept, moet dus niet met een pasje of een gewoonte aankomen, maar met de akte zelf of met een aantekening daarop.

Wat dwingend bewijs betekent

Dwingend bewijs wil zeggen dat een rechter de inhoud van de akte als juist moet aannemen. Hij mag daar niet op grond van zijn eigen waardering aan voorbijgaan. Dat is een zwaardere bewijskracht dan die van gewone stukken, waarbij de rechter vrij is in zijn waardering.

De bewijskracht werkt bovendien tegenover iedereen, niet alleen tegenover de partijen bij een procedure. Een bank, een verhuurder, een werkgever of een buitenlandse instantie kan zich op de akte beroepen, en u ook. Daarom is een recent afschrift van de geboorteakte in veel procedures het stuk dat als eerste wordt gevraagd. Een paspoort, een rijbewijs of een inschrijving in de basisregistratie personen ontleent de naam op zijn beurt aan die akte; bij een verschil is de akte het uitgangspunt.

Als de akte niet klopt

Dwingende bewijskracht betekent niet dat een akte nooit fout kan zijn. Een verschrijving of een ontbrekend gegeven komt voor. Een onjuiste of onvolledige akte kan worden rechtgezet: de wet kent een aparte procedure bij de rechtbank om akten van de burgerlijke stand te laten verbeteren of aanvullen. Na zo'n verbetering blijkt de juiste naam uit de akte.

Bij wie moet u zijn

De geboorteakte ligt bij de burgerlijke stand van de gemeente waar het kind is geboren, niet bij de gemeente waar iemand nu woont. Daar vraagt u ook het afschrift op. Bent u in het buitenland geboren, dan kan uw akte onder voorwaarden in Nederland worden ingeschreven, waarna een Nederlandse gemeente het afschrift verstrekt. De ambtenaar van de burgerlijke stand maakt de akten op en beheert ze; hij beslist niet zelf over naamswijziging.

Een voorbeeld. Een man is jarenlang bekend onder de naam van zijn stiefvader en heeft die naam ook op zijn bankrekening staan. Bij het regelen van een erfenis blijkt uit zijn geboorteakte een andere achternaam. Voor de notaris is die akte doorslaggevend; wil de man zijn gebruikte naam ook officieel voeren, dan zal hij die eerst langs de daarvoor bedoelde weg moeten laten wijzigen.

In de praktijk

Een afschrift van de geboorteakte is nodig zodra iets officieels moet worden geregeld waarbij de naam ertoe doet: een huwelijk, een erkenning, een nalatenschap of een procedure. Op het afschrift is te controleren of alles klopt, ook de spelling en de volgorde van namen. Een fout kan worden gemeld bij de gemeente waar de akte ligt. Omdat de akte tegenover iedereen dwingend bewijs oplevert, werkt een fout door in elk stuk waarin de naam aan de akte wordt ontleend, zoals een paspoort of een inschrijving in de basisregistratie personen.

Onthoud het onderscheid tussen de naam die u heeft en de naam die u gebruikt. De basisregistratie personen kan een gebruiksnaam vermelden, bijvoorbeeld die van een echtgenoot, maar dat verandert niets aan de geslachtsnaam die uit de geboorteakte blijkt.