Boek 1 Artikel 57 (1:57 BW)

De ambtenaar van de burgerlijke stand is geen doorgeefluik. Kent hij een huwelijksbeletsel, dan mag hij niet meewerken aan de voltrekking en ook niet aan de formaliteiten die daaraan voorafgaan. Dat geldt zelfs als niemand heeft gestuit.

Om welke beletselen het gaat

De bepaling verwijst naar de beletselen uit de artikelen 1:31 tot en met 1:33, 1:41, 1:41a en 1:42 BW: de minimumleeftijd, het vermogen om de eigen wil te bepalen, het verbod op meer dan één huwelijk tegelijk, de verboden verwantschapsbanden, de eis van een beëdigde verklaring bij verwantschap in de derde of vierde graad in de zijlinie, en het beletsel van een lopend geregistreerd partnerschap.

Ook zonder stuiting

De kern van dit artikel zit in de laatste woorden: ook al zou geen stuiting hebben plaatsgehad. Stuiting is de weg voor familieleden, de curator, een eerdere echtgenoot en het openbaar ministerie. Maar niet elk beletsel is bij een van hen bekend, en niet iedereen durft of kan die stap zetten.

De ambtenaar heeft daarom een zelfstandige verantwoordelijkheid. Hij hoeft niet af te wachten of iemand bezwaar maakt; wat hij weet, moet hij gebruiken.

Ook de voorbereidende stappen

Het verbod ziet niet alleen op de voltrekking zelf, maar ook op de formaliteiten die eraan voorafgaan, zoals het verwerken van de melding van het voorgenomen huwelijk. Zo wordt voorkomen dat een traject in gang wordt gezet dat toch niet in een huwelijk kan eindigen.

Weigert de ambtenaar, dan hoort daar een besluit bij. Wie het daar niet mee eens is, kan dat besluit binnen de wettelijke termijn aan de rechtbank voorleggen; die weg staat los van de stuitingsprocedure.

Een voorbeeld. Bij de melding van een voorgenomen huwelijk blijkt uit de aangeleverde gegevens dat een eerder huwelijk in het buitenland nooit is ontbonden. Niemand stuit, maar de ambtenaar weet het nu. Hij mag dan niet meewerken, ook niet als beide partners aandringen.

In de praktijk

Loopt u tegen een weigering aan, vraag dan om een schriftelijk en gemotiveerd besluit; daarin staat welk beletsel de ambtenaar ziet. Vaak blijkt het te gaan om een document dat ontbreekt of om gegevens die niet konden worden geverifieerd; dan is herstel mogelijk. Gaat het om een echt beletsel, dan is de oplossing meestal niet juridisch maar feitelijk: eerst de eerdere verbintenis laten ontbinden of wachten tot aan de eis is voldaan.