Boek 1 Artikel 53 (1:53 BW)

Het openbaar ministerie heeft bij stuiting een eigen positie. Artikel 1:53 BW geeft het in één geval een plicht en in twee gevallen een bevoegdheid, waarvoor bovendien eerst de rechtbank toestemming moet geven.

De plicht bij bekende beletselen

Is het openbaar ministerie bekend met een huwelijksbeletsel uit de artikelen 1:31 tot en met 1:33, 1:41 of 1:42 BW, dan móet het stuiten. Het gaat om de eisen over de minimumleeftijd, over het bepalen van de eigen wil, over het verbod op meer dan één huwelijk tegelijk, over verwantschap en over een lopend geregistreerd partnerschap.

Dat het hier om een plicht gaat en niet om een keuze, is belangrijk. Deze beletselen raken de kern van wie mag trouwen. Het openbaar ministerie mag dan niet afwegen of ingrijpen wel opportuun is.

De bevoegdheid bij een huwelijk om verblijfsrecht

Is het oogmerk van de aanstaande echtgenoten, of van een van hen, niet gericht op de plichten die de wet aan het huwelijk verbindt maar op het verkrijgen van toelating tot Nederland, dan kan het openbaar ministerie stuiten wegens strijd met de Nederlandse openbare orde. Beslissend is het doel van de verbintenis, niet de nationaliteit van de partners.

De bevoegdheid bij dwang

Blijkt genoegzaam dat een van beiden het huwelijk onder invloed van dwang zal aangaan, dan kan het openbaar ministerie eveneens stuiten. Genoegzaam gebleken betekent: er moet voldoende houvast zijn, meer dan een vermoeden. Deze grond biedt bescherming aan wie zelf niet in staat is de stap terug te zetten, bijvoorbeeld door druk van familie.

Eerst langs de rechtbank

Voor de twee bevoegdheden geldt een extra waarborg: het openbaar ministerie heeft vooraf machtiging van de rechtbank nodig. Zo beoordeelt een rechter of het ingrijpen in een voorgenomen huwelijk gerechtvaardigd is. Voor de wettelijke plicht bij de genoemde beletselen geldt die eis niet.

Een voorbeeld. Een hulpverlener meldt dat een jonge vrouw op korte termijn zal trouwen terwijl zij daartoe wordt gedwongen. Het openbaar ministerie onderzoekt de melding, vraagt de rechtbank machtiging en stuit het huwelijk. De voltrekking kan dan niet doorgaan zolang de stuiting niet is opgeheven.

In de praktijk

Maakt u zich zorgen over een huwelijk dat onder dwang tot stand komt, meld dat dan bij het openbaar ministerie, de politie of Veilig Thuis, en doe dat ruim voor de geplande datum; er moet onderzoek worden gedaan en de rechtbank moet eraan te pas komen. Wordt uw huwelijk gestuit en bent u het daar niet mee eens, dan kunt u de rechter vragen de stuiting op te heffen; laat u daarbij bijstaan door een advocaat.