Boek 1 Artikel 80c (1:80c BW)

Dit artikel zet op een rij hoe een geregistreerd partnerschap kan eindigen. Dat kan door overlijden, door beëindiging met wederzijds goedvinden, door ontbinding op verzoek van de partners of van één van hen, en door omzetting van het partnerschap in een huwelijk. Daarnaast is er de bijzondere situatie waarin een vermist of overleden verklaarde partner toch blijkt te leven.

De gronden op een rij

• De dood: het partnerschap eindigt van rechtswege bij overlijden van een van de partners.
• Terugkeer na vermissing: is de vermissing of het overlijden van een partner vastgesteld en is de achtergebleven partner daarna opnieuw een partnerschap of huwelijk aangegaan, dan eindigt het oude partnerschap op het moment van die nieuwe voltrekking als de vermiste toch nog leeft.
• Wederzijds goedvinden: de partners sluiten een overeenkomst en laten een verklaring daarover inschrijven.
• Ontbinding door de rechter: op verzoek van beiden of van één van hen.

- Omzetting in een huwelijk: het partnerschap houdt op en het huwelijk gaat verder.

Beëindiging met wederzijds goedvinden

Bij deze route komt er geen rechter aan te pas. De partners sluiten een overeenkomst over het uit elkaar gaan. Daarnaast is er een verklaring waaruit blijkt dát en wanneer zij die overeenkomst hebben gesloten; die verklaring wordt gedateerd en ondertekend door beide partners en door één of meer advocaten of notarissen. De ambtenaar van de burgerlijke stand schrijft die verklaring in, en pas met die inschrijving is het partnerschap voorbij. Wat er in de overeenkomst moet staan, regelt artikel 1:80d BW.

Niet bij gezamenlijk gezag over kinderen

De route van wederzijds goedvinden staat uitdrukkelijk niet open als de partners gezag uitoefenen over een of meer van hun gezamenlijke kinderen, ook niet als slechts één van hen dat gezag heeft. Hetzelfde geldt wanneer zij op grond van de bepalingen over gezamenlijk gezag met een niet-ouder het gezag samen uitoefenen. In die gevallen moet de zaak naar de rechter, zodat de belangen van de kinderen worden meegewogen.

Bij welke ambtenaar

De ambtenaar van de burgerlijke stand mag zo'n verklaring altijd inschrijven als het partnerschap in Nederland is aangegaan. Is het partnerschap in het buitenland gesloten, dan mag hij dat alleen als aan de voorwaarden is voldaan die het Wetboek van Burgerlijke Rechtsvordering stelt voor de bevoegdheid van de Nederlandse rechter bij ontbinding.

In de praktijk

Een stel zonder kinderen besluit uit elkaar te gaan. Zij regelen samen met één advocaat de verdeling en het pensioen, ondertekenen de overeenkomst en laten de verklaring bij de gemeente inschrijven. Hebben zij wél een kind waarover zij het gezag hebben, dan werkt die weg niet en moeten zij een verzoek tot ontbinding bij de rechtbank indienen, samen met een ouderschapsplan.