Boek 1 Artikel 19d (1:19d BW)

Het geslacht van een kind is bij de geboorte niet altijd vast te stellen. Voor die situatie geeft dit artikel een oplossing: er wordt dan een geboorteakte opgemaakt waarin staat dat het geslacht niet kon worden vastgesteld. Binnen drie maanden na de geboorte volgt een nieuwe akte, waarin het geslacht alsnog wordt vermeld als het inmiddels bekend is.

De eerste akte

Het kind moet direct een akte krijgen, want zonder registratie is er geen naam, geen inschrijving en geen bewijs van bestaan. Daarom wacht de wet niet af, maar laat zij een akte opmaken waarin uitdrukkelijk staat dat het geslacht niet kon worden vastgesteld. Alle overige gegevens, zoals de dag van geboorte, de moeder en de voornamen, komen er gewoon in te staan.

De termijn van drie maanden

Binnen drie maanden na de geboorte wordt de eerste akte doorgehaald en vervangen door een nieuwe. Overlijdt het kind binnen die termijn, dan gebeurt dat bij de aangifte van het overlijden. Is er inmiddels duidelijkheid, dan komt het geslacht in de nieuwe akte te staan, en wel op basis van een medische verklaring die daarvoor wordt overgelegd.

Is er binnen die drie maanden geen medische verklaring gekomen, of blijkt uit de verklaring dat het geslacht nog steeds niet is vast te stellen, dan vermeldt ook de nieuwe akte dat het geslacht niet kon worden vastgesteld. Die vermelding blijft dan staan; er volgt niet automatisch een derde akte.

Een nieuwe akte, geen aantekening

Bij de meeste veranderingen na het opmaken van een akte werkt de burgerlijke stand met een latere vermelding bij de bestaande akte (artikel 1:20 BW). Hier kiest de wet een andere techniek: de eerste akte wordt doorgehaald en er wordt een geheel nieuwe geboorteakte opgemaakt. Er is daardoor steeds één geldende geboorteakte, en die vermeldt ofwel het vastgestelde geslacht, ofwel dat het geslacht niet is kunnen worden vastgesteld. Of de nieuwe akte het geslacht vermeldt, hangt volgens het tweede en derde lid uitsluitend af van de medische verklaring.

Een voorbeeld. Bij een pasgeborene kan de arts het geslacht niet vaststellen. De ouders doen aangifte en er komt een akte waarin dat is vermeld. Twee maanden later is er op grond van onderzoek duidelijkheid; met de medische verklaring gaan zij terug naar de burgerlijke stand, waar de eerste akte wordt doorgehaald en een nieuwe akte wordt opgemaakt.

In de praktijk

Houd de termijn van drie maanden in de gaten en overleg tijdig met de behandelend arts over de verklaring, want die is nodig voor de nieuwe akte. Loopt het onderzoek langer door, dan is dat geen ramp: de nieuwe akte vermeldt dan dat het geslacht niet is vastgesteld, en een latere aanpassing van de akte is daarmee niet uitgesloten. Informeer in dat geval bij de gemeente welke weg daarvoor openstaat.

Ouders in deze situatie hoeven het niet alleen uit te zoeken. Behalve het ziekenhuis kan ook de gemeente uitleggen welke stappen wanneer nodig zijn, en er bestaan patiëntenorganisaties die ouders bijstaan met informatie en lotgenotencontact.