Boek 1 Artikel 351 (1:351 BW)

Soms zit het vermogen van een kind niet in geld maar in een bedrijf: een winkel, een boerderij, een werkplaats. Voortzetten van die zaken voor rekening van het kind is riskant, want een onderneming kan ook verlies maken en schulden opleveren. Artikel 1:351 BW staat voortzetting daarom alleen toe met machtiging van de kantonrechter, en verbiedt de voogd daarnaast een boedel waarin het kind gerechtigd is zonder machtiging onverdeeld te laten.

De onderneming

Het gaat om het geval dat het vermogen van de minderjarige, of een deel daarvan, in een onderneming van handel, landbouw of nijverheid is gestoken. De voogd mag de zaken dan niet zonder meer laten doorlopen, of dat nu voor rekening van het kind alleen is of samen met anderen. Voor die keuze is een machtiging nodig, want zij bepaalt of het kind ondernemersrisico blijft dragen of dat het bedrijf wordt verkocht of gestaakt.

De woorden 'met anderen' zien op de situatie dat het kind het bedrijf niet alleen bezit. Denk aan een winkel die het kind samen met een broer en een stiefouder uit de nalatenschap van een ouder heeft verkregen. Ook dan is machtiging nodig voordat de voogd de zaken voor rekening van het kind laat doorlopen.

De onverdeelde boedel

Een nalatenschap die niet wordt verdeeld, houdt het kind vast in een gemeenschap met anderen. Beslissingen moeten dan samen worden genomen, de waarde kan schommelen en uitstel kan gunstig maar ook nadelig uitpakken. Het tweede lid verbindt daarom ook aan het niet verdelen een machtiging: de voogd mag een boedel waartoe het kind gerechtigd is, niet onverdeeld laten zonder dat de kantonrechter daarvoor toestemming heeft gegeven.

Wat er gebeurt zonder machtiging

Anders dan bij de handelingen uit de artikelen 1:345 en 1:346 BW leidt het ontbreken van een machtiging hier niet tot aantasting van wat er is gebeurd; artikel 1:352 BW bepaalt dat die handelingen geldig zijn.

Een voorbeeld. Een jongen van twaalf erft het loodgietersbedrijf van zijn vader. De voogd overweegt het bedrijf door de vaste medewerkers te laten voortzetten voor rekening van de jongen. Hij legt aan de kantonrechter voor wat de omzet, de schulden en de vooruitzichten zijn, en vraagt machtiging. Weigert de kantonrechter de machtiging, dan mag de voogd de zaken niet voor rekening van de jongen voortzetten.

In de praktijk

Neem bij een onderneming snel een beslissing en laat de zaak niet vanzelf doorlopen: ook het laten doorlopen valt onder het eerste lid en vraagt dus om machtiging. Een accountant kan helpen de cijfers op een rij te zetten die de kantonrechter nodig heeft. Bij een onverdeelde nalatenschap geldt hetzelfde: breng in kaart wat verdeling zou opleveren en bespreek met de andere deelgenoten wat er mogelijk is.