Boek 1 Artikel 461 (1:461 BW)

Dit artikel gaat over het vertrek van de mentor, niet over het einde van het mentorschap zelf. De maatregel kan blijven bestaan terwijl de persoon die haar uitvoert wisselt. Het eerste lid somt op wanneer de taak eindigt: bij het einde van het mentorschap, door tijdsverloop als de mentor voor bepaalde tijd was benoemd, door zijn dood, doordat hij zelf onder curatele of onder mentorschap komt te staan, en door ontslag door de kantonrechter met ingang van een door hem bepaalde dag. Daar komt via het vierde lid nog een geval bij: wordt de instelling van het mentorschap in hoger beroep of in cassatie vernietigd en het verzoek alsnog afgewezen, dan eindigt de taak van de mentor daags na die uitspraak, terwijl wat hij tot dat moment deed geldig blijft voor de betrokkene en voor de derden die erbij betrokken waren.

Ontslag: op eigen verzoek of gedwongen

Ontslag kan op twee manieren. De mentor kan er zelf om vragen, bijvoorbeeld omdat hij de taak niet langer kan combineren met zijn werk of gezondheid. Daarnaast kan ontslag volgen wegens gewichtige redenen of omdat de mentor niet meer voldoet aan de eisen om mentor te kunnen zijn. Dat gebeurt op verzoek van een medementor of van degene die gerechtigd is mentorschap te verzoeken zoals artikel 1:451 BW in het eerste en tweede lid aangeeft, of doordat de kantonrechter er ambtshalve toe overgaat.

Schorsing en voorlopige voorzieningen

Zolang het onderzoek loopt, hoeft de kantonrechter niet werkloos toe te zien. Hij kan voorlopige voorzieningen in het mentorschap treffen en de mentor schorsen. Dat mag zelfs zonder de mentor eerst te horen, wanneer de situatie daarom vraagt. Daar staat een waarborg tegenover: zo'n beslissing verliest na twee weken haar kracht, tenzij de mentor binnen die termijn de gelegenheid heeft gekregen zijn kant van het verhaal te vertellen.

Het gat tussen twee mentoren

Een betrokkene mag niet zonder vertegenwoordiger komen te zitten. Het derde lid verplicht de gewezen mentor daarom alles te blijven doen wat niet zonder nadeel voor de betrokkene kan wachten, totdat er weer iemand bevoegd is voor de aangelegenheden waarover het mentorschap gaat. Kwam het einde doordat de mentor zelf onder curatele of mentorschap is gesteld, dan rust die verplichting op zijn curator of mentor, als die van het mentorschap weet.

Een voorbeeld. Een mentor verhuist naar het buitenland en vraagt om ontslag. De kantonrechter verleent dat met ingang van een bepaalde dag en benoemt een opvolger. Moet er in de tussentijd met een arts een beslissing worden genomen over een behandeling, dan blijft de vertrekkende mentor daarvoor verantwoordelijk zolang de opvolger nog niet bevoegd is.

Wat dit betekent voor de betrokkene en de familie

Het tweede lid bepaalt precies wie om ontslag van een mentor kan vragen: de mentor zelf, een medementor en de personen en instellingen die op grond van artikel 1:451 BW, eerste en tweede lid, een mentorschap kunnen verzoeken. Daarnaast kan de kantonrechter ambtshalve optreden. Het ontslag tegen de wil van de mentor is gekoppeld aan twee gronden uit de wettekst: gewichtige redenen, of het niet langer voldoen aan de eisen om mentor te kunnen worden. Of daarvan sprake is, beoordeelt de kantonrechter aan de hand van de omstandigheden; in de tussentijd kan hij de mentor schorsen.

In de praktijk

• Tijdig melden. Een mentor die wil stoppen en dat ruim van tevoren aan de kantonrechter laat weten, maakt het mogelijk dat een opvolger klaarstaat.
• Overdracht vastleggen. Een vertrekkende mentor legt schriftelijk vast wat hij heeft gedaan, en wel voor zijn opvolger en voor de kantonrechter. Houdt de maatregel zelf op doordat de ingestelde tijdsduur verstrijkt of doordat zij wordt opgeheven, dan gaat dat verslag ook naar de betrokkene; artikel 1:459 BW werkt dat uit.
• Een verzoek om ontslag van een ander onderbouwen. Een verzoek dat concrete feiten noemt, geeft de kantonrechter houvast bij de beoordeling van de gronden.

De maatregel blijft dus in stand terwijl de persoon wisselt. Wanneer het mentorschap zelf ophoudt, staat in artikel 1:462 BW.