Boek 1 Artikel 282a (1:282a BW)

Twee mensen die samen de voogdij over een kind uitoefenen, doen dat niet noodzakelijk voor altijd. Dit artikel wijst aan wanneer die gezamenlijke uitoefening eindigt en op welke dag dat precies gebeurt. Er zijn drie manieren waarop het kan aflopen: de rechter beëindigt de gezamenlijke uitoefening, de voogdij als geheel eindigt, of een van de twee voogden overlijdt.

De drie manieren waarop het eindigt

De eerste manier is een beschikking waarin de rechter uitspreekt dat de twee de voogdij niet langer samen uitoefenen. Dat kan bijvoorbeeld aan de orde zijn als hun relatie eindigt of als samenwerken niet meer lukt. In diezelfde beslissing wijst de rechter aan wie van hen tweeën het gezag over elk van de kinderen voortaan alleen heeft. Dat volgt dus niet vanzelf uit wie als eerste tot voogd was benoemd.

De tweede manier is dat de voogdij zelf ophoudt te bestaan. Artikel 1:281 BW noemt de beslissingen waardoor dat gebeurt, bijvoorbeeld omdat het gezag aan een ouder wordt opgedragen. Eindigt de voogdij, dan eindigt vanzelfsprekend ook de gezamenlijke uitoefening ervan.

De derde manier is het overlijden van een van beide voogden. Daar komt geen rechter aan te pas: het einde volgt uit het feit zelf. Wat er daarna gebeurt, staat in artikel 1:282b BW — de ander gaat alleen verder.

Op welke dag het einde intreedt

Gaat het om een beschikking, dan eindigt de gezamenlijke uitoefening op de dag waarop die beschikking in kracht van gewijsde gaat: het moment waarop er geen gewoon rechtsmiddel meer tegen openstaat. Tot dat moment blijven beide voogden gewoon voogd, met alle verantwoordelijkheden die daarbij horen.

Is de beschikking uitvoerbaar bij voorraad verklaard, dan gaat het sneller. De gezamenlijke uitoefening eindigt dan daags nadat de beschikking is verstrekt of verzonden. Die mogelijkheid bestaat omdat het bij kinderen vaak niet verantwoord is te wachten tot alle beroepstermijnen zijn verstreken.

Een voorbeeld

Een voogd en zijn partner oefenen de voogdij over een neefje samen uit. Hun relatie loopt stuk en zij vragen de rechter de gezamenlijke uitoefening te beëindigen. De rechter bepaalt daarbij wie van hen tweeën de voogdij voortaan alleen uitoefent; dat kan ook de partner zijn. Wie niet wordt aangewezen, is geen voogd meer vanaf de dag die dit artikel noemt: de dag waarop de beschikking onherroepelijk wordt, of één dag na de verzending als zij uitvoerbaar bij voorraad is verklaard. Overlijdt in plaats daarvan een van hen, dan eindigt de gezamenlijke uitoefening zonder dat er iets bij de rechter hoeft te gebeuren.

In de praktijk

Voor het kind verandert er op papier veel, maar in de dagelijkse gang van zaken vaak weinig, zolang de overblijvende voogd de zorg voortzet. Belangrijk is dat duidelijk is vanaf welke dag nog maar één iemand mag beslissen over school, zorg en verblijf.

Zit u in deze situatie, vraag dan na of de beschikking uitvoerbaar bij voorraad is verklaard en geef de wijziging door aan school, huisarts en gemeente. Bij vragen over uw positie als voogd kunt u terecht bij de rechtbank waar de zaak liep, bij de gemeente of bij een advocaat.