Boek 1 Artikel 241a (1:241a BW)

Een gecertificeerde instelling die met de voorlopige voogdij is belast, moet vaak binnen enkele dagen weten met wie zij te maken heeft: waar staat het kind ingeschreven, wie zijn de ouders, wat vermeldt de geboorteakte. Dit artikel zorgt ervoor dat zij daarvoor dezelfde deur kan openen als de raad voor de kinderbescherming. De regeling van artikel 1:243 BW geldt namelijk ook voor haar.

Wat die regeling inhoudt

Colleges van burgemeester en wethouders en ambtenaren van de burgerlijke stand moeten inlichtingen geven en afschriften en uittreksels verstrekken, en zij mogen daarvoor niets in rekening brengen. Daarbij blijft het niet: dezelfde regeling geeft ook voorrechten in procedures. Verzoeken aan de rechter worden kosteloos behandeld, de griffie verstrekt de stukken die daarvoor nodig zijn zonder kosten, en in de zaken die de wet daar noemt kan zonder advocaat worden opgetreden. Dat kosteloze karakter is niet symbolisch: het voorkomt dat een spoedmaatregel vertraging oploopt door leges of facturen op het moment dat er haast is.

Alleen voor deze taak

De schakelbepaling is beperkt. Zij geldt voor de uitoefening van de voorlopige voogdij door een gecertificeerde instelling, niet voor alles wat zo'n instelling verder doet. Voor de uitvoering van een ondertoezichtstelling of van een gewone voogdij gelden de regels die daarvoor zijn geschreven, onder meer in de Jeugdwet.

• Wie vraagt: de instelling die op dat moment de voorlopige voogdij uitoefent.
• Wie levert: de gemeente en de ambtenaar van de burgerlijke stand.
• Wat het kost: niets; de gemeente mag voor deze gegevens en afschriften geen leges of andere kosten vragen.

- Waarvoor: de gegevens die nodig zijn om de voorlopige voogdij te kunnen uitoefenen, niet meer dan dat.

Een voorbeeld

Een kind van drie wordt na een ernstig incident bij zijn ouders weggehaald en de kinderrechter belast een gecertificeerde instelling met de voorlopige voogdij. Om het kind bij een huisarts en op een opvangplek in te schrijven heeft de instelling gegevens uit de basisregistratie en een afschrift van de geboorteakte nodig. Op grond van dit artikel krijgt zij die zonder kosten en zonder toestemming van de ouders.

In de praktijk

Voor ouders is het goed te weten dat dit artikel de instelling alleen praktische middelen geeft, zoals gegevens en een kosteloze gang naar de rechter, en geen extra maatregel is: er verandert door dit artikel niets aan het gezag of aan de duur van de voorlopige voogdij. Voor gemeenten is het een verplichting waaraan zij niet de eis mogen verbinden dat de ouders instemmen. Wie wil weten welke gegevens over zijn gezin zijn opgevraagd, kan dat aan de instelling zelf vragen.