Boek 1 Artikel 202b (1:202b BW)

Sterft een van de moeders voordat zij het moederschap heeft kunnen aanvechten, dan verdwijnt die mogelijkheid niet volledig. Dit artikel geeft een kleine kring van nabestaanden het recht de rechtbank te verzoeken de ontkenning van het moederschap gegrond te verklaren. Het is de evenknie van de regeling die bij het vaderschap geldt.

Wie het verzoek kan doen

Overlijdt de vrouw uit wie het kind is geboren of de vrouw die door huwelijk of partnerschap moeder werd, voordat de termijn van een jaar na de geboorte is verstreken, dan kan een afstammeling in de eerste graad van die moeder het verzoek doen, dus een kind van haar. Is er geen zodanige afstammeling, dan kan een ouder van de overleden moeder het vragen. Verder gaat de kring niet.

De termijn van een jaar

Het verzoek moet worden gedaan binnen een jaar na de dag van overlijden, of binnen een jaar nadat de verzoeker van het overlijden heeft gehoord. Die tweede variant is bedoeld voor familie die pas later bericht krijgt. De termijn is hoe dan ook kort: is hij voorbij, dan kunnen deze nabestaanden niet meer bij de rechtbank terecht. Het kind zelf houdt daarnaast zijn eigen bevoegdheid; het kan de ontkenning nog vragen tot uiterlijk drie jaar nadat het meerderjarig is geworden (artikel 1:202a BW).

Dezelfde regels als bij het vaderschap

De wet verklaart twee bepalingen uit de regeling over het vaderschap van overeenkomstige toepassing. Overlijdt het kind voordat zijn eigen termijn is verstreken, dan kan een afstammeling in de eerste graad van het kind het verzoek doen, met de termijnen die daarvoor gelden. En voor de gevolgen geldt hetzelfde regime: na een onherroepelijke gegrondverklaring wordt het moederschap geacht nooit te hebben bestaan, terwijl rechten van derden te goeder trouw in stand blijven en betaalde kosten van verzorging en opvoeding niet kunnen worden teruggevorderd.

Een voorbeeld. Een vrouw die door haar huwelijk moeder werd, overlijdt kort na de geboorte van het kind. Haar oudste kind uit een eerdere relatie meent dat zij niet de biologische moeder was en kan de rechtbank binnen een jaar na het overlijden vragen de ontkenning gegrond te verklaren.

In de praktijk

Noteer bij een overlijden meteen de datum en ga na of er nog een termijn liep; dat scheelt later discussie. Het verzoek gaat naar de rechtbank en vraagt om een advocaat. Bedenk dat een gegrondverklaring doorwerkt in de nalatenschap en in de familierechtelijke betrekkingen van het kind; laat u daarom ook over de erfrechtelijke gevolgen adviseren.