Boek 1 Artikel 155 (1:155 BW)

Pensioen dat tijdens een huwelijk is opgebouwd, is voor een groot deel opgebouwd dankzij dat huwelijk. Dit artikel verbindt daaraan een recht: bij echtscheiding heeft de ex-echtgenoot recht op verevening van het pensioen dat de ander tussen de huwelijkssluiting en de echtscheiding heeft opgebouwd. Hoe dat precies werkt, staat in de Wet verevening pensioenrechten bij scheiding; dit artikel verankert het recht in het Burgerlijk Wetboek.

Welk pensioen wordt verevend

Alleen de aanspraken die tijdens het huwelijk zijn opgebouwd tellen mee. Wat iemand voor de huwelijkssluiting of na de echtscheiding heeft opgebouwd, blijft buiten schot. Verevening betekent bovendien niet dat het pensioen wordt overgedragen: de ex-echtgenoot krijgt recht op een deel van de uitkering zodra die ingaat, en blijft daarvoor afhankelijk van het leven van degene die het pensioen heeft opgebouwd.

Verwar dit niet met twee andere dingen. Het nabestaandenpensioen, de uitkering na overlijden, is een aparte aanspraak met een eigen regeling; het verweer daarover staat in artikel 1:153 BW. En verrekening op grond van huwelijkse voorwaarden gaat over vermogen, niet over pensioenaanspraken.

Uitsluiten kan

Het recht is niet dwingend. Echtgenoten kunnen de verevening uitsluiten, maar alleen op de manier die de Wet verevening pensioenrechten bij scheiding daarvoor voorschrijft. Dat kan bij huwelijkse voorwaarden, dus vooraf bij de notaris, en het kan ook bij een schriftelijke afspraak rond de scheiding, bijvoorbeeld in het echtscheidingsconvenant. Een losse mondelinge afspraak is niet genoeg.

Wat u zelf moet doen

De verevening gaat niet automatisch. Wil de ex-echtgenoot rechtstreeks door de pensioenuitvoerder worden uitbetaald, dan moet de scheiding binnen de in die wet genoemde termijn bij de uitvoerder worden gemeld, met het daarvoor bestemde formulier. Wordt die melding te laat gedaan, dan blijft het recht bestaan, maar moet de ex-echtgenoot het bij de ander zelf halen. Dat is jaren later een lastige en ongemakkelijke exercitie.

Een voorbeeld. Iemand is achttien jaar getrouwd geweest en heeft in die periode altijd parttime gewerkt, terwijl de partner voltijds pensioen opbouwde. Bij de scheiding maken zij geen afspraak over pensioen. Dan geldt gewoon de wettelijke verevening over die achttien jaar, en kan de melding bij de pensioenuitvoerder worden gedaan zodat de uitbetaling later rechtstreeks loopt.

In de praktijk

Vraag bij elke scheiding een overzicht op bij alle pensioenuitvoerders van beide partners, ook van oude werkgevers. Leg in het convenant uitdrukkelijk vast of u vereffent volgens de wet, afwijkt of uitsluit; "we regelen het later" leidt tot problemen. En denk aan de melding: die kleine administratieve stap bepaalt of u het later zelf moet opeisen.