Boek 1 Artikel 377e (1:377e BW)

Een omgangsregeling is nooit voor eeuwig. Kinderen worden ouder, ouders verhuizen, werktijden veranderen en soms blijkt achteraf dat de rechter met onvolledige informatie heeft beslist. Dit artikel maakt het mogelijk om een beslissing over omgang, en ook een regeling die ouders onderling zijn overeengekomen, door de rechtbank te laten wijzigen.

De twee gronden

Wijziging kan op twee gronden. De eerste is dat de omstandigheden na de beslissing zijn gewijzigd: het kind gaat naar de middelbare school, een ouder krijgt onregelmatige diensten, de afstand tussen de woningen wordt groter. De tweede is dat bij het nemen van de beslissing van onjuiste of onvolledige gegevens is uitgegaan. Alleen het gevoel dat de uitkomst onredelijk was, is dus niet genoeg; er moet iets veranderd zijn of iets niet hebben geklopt.

Wie kan het vragen

Het verzoek kan worden gedaan door de ouders samen, door een van hen, of door degene die in een nauwe persoonlijke betrekking tot het kind staat. De rechtbank behandelt het; voor de procedure hebt u een advocaat nodig. Ook een regeling die de ouders onderling hebben getroffen, kan langs deze weg door de rechtbank worden gewijzigd.

Na een ontzegging

Is de omgang ontzegd, dan geeft de wet daarvoor een extra ingang. Een ouder, of een biologische ouder die in een nauwe persoonlijke betrekking tot het kind staat, kan wijziging van die beslissing vragen zodra er een jaar is verstreken sinds de eerdere beschikking onherroepelijk werd. Daarnaast blijft de gewone grond openstaan: zijn de omstandigheden gewijzigd of is van onjuiste of onvolledige gegevens uitgegaan, dan kan een ontzegging ook eerder worden gewijzigd. In de tussentijd kan een ouder werken aan wat in de weg stond, bijvoorbeeld door behandeling of begeleiding te aanvaarden.

Een langere termijn in ernstige gevallen

Voor één situatie kent de wet een langere wachttijd. Wordt de ene ouder verdacht van of is hij veroordeeld voor het doden van de andere ouder, en is de omgang ontzegd voor twee jaar of langer, dan kan die ontzegging op verzoek van die ouder pas na twee jaar worden gewijzigd. De gewone wijzigingsgrond blijft daarnaast bestaan, zodat er ruimte blijft als er werkelijk iets is veranderd of als de beslissing op onjuiste gegevens berustte.

Een voorbeeld

Ouders spraken bij de scheiding af dat hun zoon om het weekend bij zijn vader is. Vier jaar later zit de jongen op de middelbare school, speelt hij op zaterdag in een competitie en woont zijn vader vijftig kilometer verderop. Zij komen er samen niet uit. De vader vraagt de rechtbank de regeling te wijzigen in een langere periode in de vakanties en één doordeweekse avond. De gewijzigde omstandigheden vormen daarvoor de grond.

In de praktijk

Probeer eerst opnieuw afspraken te maken, eventueel via een mediator; een gewijzigde situatie vraagt vaak vooral om praktisch overleg. Lukt dat niet, onderbouw uw verzoek dan met feiten: wat is er precies veranderd, sinds wanneer, en wat betekent dat voor het kind. Is uw kind twaalf of ouder, dan geeft het procesrecht het de gelegenheid zijn mening aan de rechter te laten weten. Daarnaast heeft het kind een eigen ingang: laat een minderjarige vanaf twaalf blijken dat hij een uitspraak over de omgang wenst, dan kan de rechter uit eigen beweging beslissen of een eerdere beslissing bijstellen. Datzelfde geldt bij een jonger kind dat zijn eigen belangen redelijk kan inschatten (artikel 1:377g BW). Blijf ondertussen de lopende regeling nakomen; die geldt tot de rechter iets anders beslist.