Boek 1 Artikel 181 (1:181 BW)

Echtgenoten die van tafel en bed gescheiden zijn, blijven getrouwd. Willen zij daar allebei een einde aan maken, dan hoeven zij niet af te wachten of te procederen tegen elkaar: dit artikel bepaalt dat de ontbinding van het huwelijk op hun gemeenschappelijk verzoek wordt uitgesproken. Het is de korte, gezamenlijke route naar het definitieve einde van het huwelijk.

Geen wachttijd bij een gezamenlijk verzoek

Het verschil met de eenzijdige route is groot. Vraagt een van beiden alleen om ontbinding, dan geldt de wachttijd van artikel 1:179 BW en moet de scheiding van tafel en bed in beginsel drie jaren hebben geduurd. Doen zij het samen, dan stelt de wet die eis niet. De gedachte daarachter is eenvoudig: de wachttijd bestaat om ruimte te laten voor verzoening, en die ruimte heeft geen zin meer als beide echtgenoten het einde willen.

Hoe het verzoek loopt

Het verzoek gaat naar de rechtbank en wordt door een advocaat ingediend; een advocaat kan hier beide echtgenoten bijstaan, omdat zij hetzelfde willen. De rechter beoordeelt of aan de voorwaarden is voldaan en spreekt de ontbinding uit. De ontbinding zelf komt daarna pas tot stand door inschrijving van de beschikking in de registers van de burgerlijke stand; tot dat moment bent u nog getrouwd.

Wat u tegelijk regelt

Bij de scheiding van tafel en bed is het vermogen meestal al afgewikkeld, maar dat betekent niet dat er niets meer te regelen valt. De bijdrage in het levensonderhoud die op de scheiding van tafel en bed berustte, eindigt bij de ontbinding; wilt u dat er daarna alimentatie wordt betaald, dan moet dat opnieuw worden afgesproken of gevraagd. Denk ook aan het pensioen, aan testamenten en aan begunstigingen op verzekeringen, want de positie van een ex-echtgenoot verschilt van die van een echtgenoot.

Een voorbeeld. Twee echtgenoten zijn anderhalf jaar van tafel en bed gescheiden en komen tot de slotsom dat het niet meer goed komt. In plaats van te wachten tot de drie jaren vol zijn, dienen zij samen een verzoek in. De rechtbank spreekt de ontbinding uit en hun advocaat laat de beschikking inschrijven.

In de praktijk

Leg uw afspraken vast voordat het verzoek wordt ingediend, ook als u het goed met elkaar kunt vinden. Controleer of de inschrijving daadwerkelijk is gedaan en vraag een afschrift op; dat heeft u nodig bij de gemeente, de Belastingdienst en de pensioenuitvoerder. Komt u er op een enkel punt niet uit, dan kan een mediator helpen zonder dat u de gezamenlijke route hoeft op te geven.