Boek 1 Artikel 80 (1:80 BW)

Deze bepaling gaat over de positie van het kind wanneer in een procedure wordt betwist dat het uit een huwelijk is geboren. Heeft het kind uiterlijk bezit van staat, en hebben de ouders openlijk als man en vrouw samengeleefd, dan levert dat laatste feit voldoende bewijs op. Het kind hoeft de huwelijksakte van zijn ouders dus niet op tafel te leggen.

Wat het artikel verandert aan het bewijs

Normaal wordt een huwelijk bewezen met de akte van huwelijksvoltrekking; dat is de hoofdregel van artikel 1:78 BW. Artikel 1:80 BW biedt het kind een andere weg. In plaats van een stuk uit de registers volstaan twee feitelijke omstandigheden, die zich met getuigen, foto's, brieven, adresgegevens en andere stukken laten aantonen. Het bewijs verschuift zo van het archief naar de manier waarop het gezin feitelijk heeft geleefd.

De twee elementen

• Bezit van staat bij het kind: het kind is in het gezin opgegroeid, droeg de naam, werd door de familie en de omgeving als kind van deze ouders gezien en behandeld.
• Openlijk samenleven van de ouders: de ouders traden naar buiten op als echtpaar en werden door hun omgeving ook zo beschouwd.

Beide moeten aanwezig zijn. Alleen het samenleven van de ouders is niet genoeg als het kind zelf geen bezit van staat heeft, en omgekeerd.

Wanneer dit speelt

De regel komt aan de orde in een geding, dus wanneer iemand er belang bij heeft te betwisten dat het kind uit een huwelijk is geboren. Dat belang ligt vooral aan de kant van de vader: is een kind geboren tijdens het huwelijk van zijn moeder, dan is haar echtgenoot op grond van artikel 1:199 BW de vader. Het moederschap van de vrouw uit wie het kind is geboren, volgt uit de geboorte (artikel 1:198 BW). Buiten een procedure geldt gewoon de hoofdregel van artikel 1:78 BW.

Wie beslist

De rechter weegt of aan beide elementen is voldaan. Slaagt dat bewijs, dan wordt aangenomen dat het kind uit een huwelijk is geboren. Het gaat hier om een bewijsregel, niet om een nieuwe grond voor ouderschap: wie het ouderschap zelf wil vaststellen of aantasten, komt terecht bij de bepalingen over afstamming verderop in dit boek.

In de praktijk

Twee zussen zijn erfgenaam in de nalatenschap van hun vader. Een verre neef stelt dat de vader nooit met hun moeder getrouwd is geweest; een erkenning is er niet. Klopt dat, dan bestaat er geen familierechtelijke betrekking tussen de zussen en hun vader en zijn zij geen erfgenaam. De zussen kunnen geen huwelijksakte vinden. Zij tonen aan dat zij hun leven lang als kinderen van dit echtpaar zijn behandeld en dat hun ouders veertig jaar openlijk als man en vrouw hebben geleefd. Daarmee leveren zij volgens deze bepaling voldoende bewijs dat zij uit het huwelijk zijn geboren.

Oude familiepapieren, trouwboekjes en foto's met datum en plaats kunnen in dit soort geschillen het bewijs vormen. Bij een verwachte discussie over een nalatenschap is het van belang vast te leggen wat er nog aan stukken en getuigen is.