Boek 1 Artikel 352 (1:352 BW)

Heeft de voogd belegd of een onderneming voortgezet zonder de machtiging die de wet verlangt, dan blijft wat hij deed overeind. Artikel 1:352 BW verklaart die handelingen uitdrukkelijk geldig. De koper, de bank of de zakenpartner hoeft dus niet te vrezen dat de transactie later onderuit gaat omdat de voogd zijn interne verplichtingen niet is nagekomen.

Waarom hier geen aantasting volgt

Bij beleggen en ondernemen gaat het om handelingen in het economische verkeer waarbij vaak veel partijen betrokken raken en waarbij terugdraaien nauwelijks mogelijk is. Een onderneming die maanden heeft doorgedraaid, laat zich niet met terugwerkende kracht stilzetten. De wetgever kiest daarom voor rechtszekerheid: de handeling staat, en de fout van de voogd wordt langs een andere weg rechtgezet.

Drie regimes naast elkaar

• Vernietigbaar. Handelingen in strijd met de artikelen 1:345 en 1:346 BW kunnen op grond van artikel 1:347 BW worden aangetast, en dan alleen van de zijde van het kind.
• Nietig. Verwerft de voogd in strijd met artikel 1:348 BW een vordering of een beperkt recht, dan is de overeenkomst zonder meer ongeldig.

- Geldig. Handelt hij in strijd met artikel 1:350 BW of artikel 1:351 BW, dan blijft de handeling in stand en verplaatst het probleem zich naar de verhouding tussen de voogd en het kind.

Wat de voogd dan wel riskeert

Geldigheid is geen goedkeuring. De voogd heeft een wettelijk voorschrift geschonden en dat werkt door bij de vraag of hij zijn bewind heeft gevoerd zoals van een goed voogd mag worden verwacht. Levert de belegging of de voortzetting van het bedrijf verlies op, dan kan hij voor die schade worden aangesproken. De kantonrechter kan bovendien nadere aanwijzingen geven, extra verantwoording verlangen en in ernstige gevallen kan de voogdij zelf ter discussie komen.

Een voorbeeld. Een voogd steekt zonder machtiging een deel van het spaargeld van zijn pupil in aandelen. De aankoop is geldig en de bank hoeft niets terug te draaien. Dalen de koersen fors, dan kan de jongere na zijn meerderjarigheid de voogd aanspreken op het verschil met een behoedzame belegging. Stijgen ze, dan profiteert het kind, maar de voogd blijft aanspreekbaar op het feit dat hij het risico eigenmachtig nam.

In de praktijk

Lees dit artikel niet als een uitweg. Het beschermt de wederpartij, niet de voogd. Wie merkt dat hij een machtiging is vergeten, doet er goed aan dat uit zichzelf bij de kantonrechter te melden en te vragen hoe het verder moet; achteraf opening van zaken geven weegt in de beoordeling van het bewind een stuk gunstiger dan een gat dat pas bij de eindrekening wordt ontdekt.