Boek 1 Artikel 50 (1:50 BW)

Een voorgenomen huwelijk kan worden tegengehouden. Dat heet stuiting. Artikel 1:50 BW noemt drie gronden waarop dat kan: de aanstaande echtgenoten voldoen niet aan de vereisten, zij geven niet allebei hun vrije toestemming, of het huwelijk is niet bedoeld als huwelijk maar als middel om toelating tot Nederland te krijgen.

Niet aan de vereisten voldoen

De eerste grond verwijst naar de eisen die de wet aan het aangaan van een huwelijk stelt: de minimumleeftijd, het verbod op meer dan één huwelijk tegelijk, de eis dat iemand zijn wil kan bepalen, de verbodsbepalingen over verwantschap en de regel dat een lopend geregistreerd partnerschap in de weg staat. Ontbreekt daar iets aan, dan kan het huwelijk worden gestuit.

Geen vrije toestemming

De tweede grond beschermt tegen gedwongen huwelijken. Toestemming die onder druk van familie, gemeenschap of partner wordt gegeven, is geen vrije toestemming. Deze grond maakt het mogelijk in te grijpen vóórdat het huwelijk er is, en dat is voor de betrokkene veel beter dan achteraf een nietigverklaring moeten vragen.

Signalen kunnen van de betrokkene zelf komen, maar ook van familie of van de ambtenaar die aan het loket iets opmerkt. Wie zich onder druk gezet voelt, hoeft dat niet in het bijzijn van de familie te zeggen; het is mogelijk om apart met de gemeente te spreken.

Het huwelijk om verblijfsrecht

De derde grond ziet op het huwelijk waarbij het oogmerk niet is gericht op de plichten die de wet aan het huwelijk verbindt, maar op het verkrijgen van toelating tot Nederland. Het gaat om het doel van de verbintenis. Dat een van beiden buitenlands is of dat er een verblijfsvoordeel ontstaat, is op zichzelf geen grond; het gaat erom dat het huwelijk niet als huwelijk is bedoeld.

Wie stuit en wat er dan gebeurt

Stuiting gebeurt niet door de gemeente zelf, en wie mag stuiten hangt af van de grond. Ontbreekt een huwelijksvereiste, dan zijn bloedverwanten in de rechte lijn, broers en zussen en de curator van een van beiden daartoe bevoegd (artikel 1:51 BW); wie zelf nog met een van beiden is gehuwd of een geregistreerd partnerschap heeft, kan juist op grond van die band stuiten (artikel 1:52 BW). Het openbaar ministerie moet zelf optreden zodra het van bepaalde beletselen weet, en is als enige bevoegd te stuiten bij dwang en bij het oogmerk van toelating tot Nederland; voor die twee heeft het vooraf een machtiging van de rechtbank nodig (artikel 1:53 BW). Is er gestuit, dan mag de ambtenaar het huwelijk niet voltrekken zolang de stuiting niet is opgeheven, en bij een latere melding moet blijken dat dat is gebeurd.

Een voorbeeld. De ouders van een jonge vrouw melden bij het openbaar ministerie dat hun dochter door haar aanstaande echtgenoot en diens familie tot het huwelijk wordt gedwongen. Blijkt dat aannemelijk, dan kan het voorgenomen huwelijk worden gestuit en kan de voltrekking niet doorgaan.

In de praktijk

Maakt u zich zorgen om uzelf of om iemand anders, wacht dan niet tot de dag van de bruiloft. Neem contact op met de gemeente waar het huwelijk zou worden voltrokken, met het openbaar ministerie of met Veilig Thuis. Wie wordt gestuit en het daar niet mee eens is, kan de zaak aan de rechter voorleggen; de gemeente kan uitleggen welke stukken daarvoor nodig zijn.