Boek 1 Artikel 250 (1:250 BW)

Soms lopen de belangen van een kind en van degene die het kind normaal vertegenwoordigt uit elkaar. Voor die situatie kent dit artikel de bijzondere curator: iemand die speciaal wordt benoemd om het kind in een bepaalde kwestie te vertegenwoordigen, zowel in een procedure als daarbuiten. Het gaat om kwesties over de verzorging en opvoeding van het kind of over zijn vermogen.

Wanneer een bijzondere curator wordt benoemd

De kern is een belangenstrijd tussen het kind en de ouders met gezag, een van hen, of de voogd of voogden. Die tegenstelling alleen is niet genoeg: de rechter moet de benoeming noodzakelijk vinden in het belang van het kind, en weegt daarbij in het bijzonder de aard van het conflict. Het is dus geen automatisme, maar een oordeel per geval.

Er zijn twee typen kwesties. Gaat het over verzorging en opvoeding, dan is dat de persoonlijke sfeer: waar hoort dit kind te wonen, hoe verloopt het contact, welke beslissing raakt zijn ontwikkeling. Gaat het over het vermogen, dan gaat het bijvoorbeeld over een erfenis of een schadevergoeding waarover de gezagdrager beslissingen neemt die het kind kunnen benadelen.

Welke rechter benoemt

Bij een aangelegenheid over verzorging en opvoeding benoemt de rechtbank. Gaat het over het vermogen van de minderjarige, dan doet de kantonrechter dat. Loopt er al een zaak, dan benoemt de rechter die de zaak behandelt. De benoeming kan op verzoek van een belanghebbende, maar de rechter kan het ook uit eigen beweging doen. Ook het kind zelf kan zich met zo'n verzoek tot de rechter wenden.

De verplichte benoeming

Het tweede lid kent één geval waarin de rechter geen ruimte heeft. Dient de raad voor de kinderbescherming een verzoek in als bedoeld in artikel 1:242a BW, dan benoemt de kinderrechter bij het begin van de procedure een bijzondere curator die het kind vertegenwoordigt. Dat betreft de zeer ernstige situatie waarin de ene ouder wordt verdacht van of veroordeeld is voor het doden van de andere ouder; dan staat op voorhand vast dat het kind een eigen stem nodig heeft.

Wat de bijzondere curator doet

De bijzondere curator vertegenwoordigt het kind in de kwestie waarvoor hij is benoemd, en alleen daarin. Hij neemt het gezag niet over: de ouders of de voogd blijven voor al het andere de gezagdrager. Hij spreekt met het kind, brengt het standpunt en het belang van het kind naar voren en kan daarover aan de rechter rapporteren. Zijn taak eindigt wanneer de kwestie is afgedaan.

Een voorbeeld. Een meisje van dertien erft van een grootouder een pand. Haar vader, die het gezag heeft, wil het verkopen aan een familielid tegen een prijs die voor haar ongunstig lijkt. Op verzoek van een belanghebbende benoemt de kantonrechter een bijzondere curator die uitsluitend voor deze verkoop de belangen van het meisje behartigt.

In de praktijk

Denkt u dat een kind een eigen vertegenwoordiger nodig heeft, leg dan concreet uit waar de belangen uiteenlopen; een moeizame verhouding tussen ouders is op zichzelf geen belangenstrijd tussen ouder en kind. Loopt er al een procedure bij de rechtbank, dan kunt u het verzoek in die zaak doen. Voor informatie over de gang van zaken kunt u terecht bij de griffie van het gerecht of bij het Juridisch Loket.