Boek 1 Artikel 253v (1:253v BW)

Deze bepaling regelt welke regels gelden voor het gezamenlijk gezag van een ouder en iemand die geen ouder is. Zij verklaart een reeks artikelen over het ouderlijk gezag van overeenkomstige toepassing en voegt daar telkens één waarborg aan toe: voordat de rechtbank het gezag van de ander beëindigt of juist alleen bij hem laat, moet de ouder zonder gezag de kans krijgen om zelf om het gezag te vragen.

Welke regels meelopen

Van toepassing zijn onder meer de bepalingen over de onbevoegdheid tot het gezag, over de inhoud van het gezag, over de verplichtingen van het kind, over de bijzondere curator, over de geschillenregeling en over het bewind en het vruchtgenot. Ook het blokkaderecht en de regels over onbereikbaarheid gelden. Het bewind van artikel 1:253i BW geldt eveneens, tenzij de ouder met gezag het bewind juist niet voert omdat een ander daarmee is belast.

Beëindiging van het gezamenlijk gezag

De rechtbank kan het gezamenlijk gezag van de ouder en de ander beëindigen langs de weg van artikel 1:253n BW. Daarvoor is wel een grond nodig: de omstandigheden moeten sindsdien zijn veranderd, of de eerdere beslissing moet berusten op gegevens die onjuist of onvolledig waren. Is die grond er, dan mag de rechtbank pas beëindigen nadat zij de ouders, of de ouder zonder gezag, de kans heeft gegeven te vragen om zelf het gezag te krijgen, samen of alleen, als dat het kind ten goede komt. De juridische ouder krijgt dus altijd eerst de kans naar voren te treden.

Wordt na de beëindiging de ander met de voogdij belast, dan blijft de deur voor de ouders open. Bij gewijzigde omstandigheden kan de rechtbank op hun verzoek alsnog één ouder met het gezag of beide ouders met het gezamenlijk gezag belasten, als dat in het belang van het kind is.

Als beiden onbevoegd zijn

Zijn zowel de ouder als de ander onbevoegd tot het gezag, dan kan een voogd worden benoemd. Ook daar geldt de extra stap: de rechtbank benoemt pas een voogd nadat zij de ouder zonder gezag in de gelegenheid heeft gesteld te verzoeken hem met het gezag te belasten. Zo'n verzoek kan overigens ook door de ander dan de ouder worden gedaan.

Bij kinderbeschermingsmaatregelen

De afdelingen van deze titel over de ondertoezichtstelling en over de beëindiging van het gezag gelden ook voor dit gezamenlijk gezag. Wordt het gezag van de ouder beëindigd, dan wordt de ander niet zonder meer de enige gezagdrager: eerst moet de ouder zonder gezag de kans hebben gekregen om zelf om het gezag te vragen.

Een voorbeeld. Een moeder en haar partner oefenen samen het gezag uit over haar dochter. Hun relatie eindigt en de moeder vraagt beëindiging van het gezamenlijk gezag. Voordat de rechtbank daarover beslist, moet zij de vader van het kind, die geen gezag heeft, de gelegenheid geven te verzoeken hem met het gezag te belasten.

In de praktijk

Bent u de ouder zonder gezag en krijgt u bericht over zo'n procedure, reageer dan tijdig: dit is het moment waarop u zelf om het gezag kunt vragen. Voor alle verzoeken op grond van dit artikel is de rechtbank bevoegd en hebt u een advocaat nodig. Voor vermogenskwesties rond het kind blijft de kantonrechter de aangewezen rechter.