- Op verzoek van de niet met elkaar gehuwde ouders of een van hen kan de rechtbank het gezamenlijk gezag, bedoeld in de artikelen 251, tweede lid, 251b, eerste lid, 252, eerste lid, 253q, vijfde lid, of 277, eerste lid, beëindigen, indien nadien de omstandigheden zijn gewijzigd of bij het nemen van de beslissing van onjuiste of onvolledige gegevens is uitgegaan. Alsdan bepaalt de rechtbank aan wie van de ouders voortaan het gezag over ieder der minderjarige kinderen toekomt.
- Het eerste en derde lid van artikel 251a zijn van overeenkomstige toepassing.
←
Terug 1:253m · Uitsluiting van het vruchtgenot bij gift of testament
Verder 1:253o · Wijziging van een beslissing over eenhoofdig gezag
→
Boek 1 Artikel 253n (1:253n BW)
Beëindiging van het gezamenlijk gezag van ongehuwde ouders
Wettekst
Toelichting
Ouders die niet met elkaar zijn getrouwd en samen het gezag hebben, kunnen de rechtbank vragen dat gezamenlijk gezag te beëindigen. Dat kan samen of door één van hen. Wordt het verzoek toegewezen, dan bepaalt de rechtbank meteen wie van beiden voortaan het gezag over ieder kind heeft. Het gezag verdwijnt dus niet, het gaat naar één ouder.
Om welk gezag het gaat
De bepaling ziet op het gezamenlijk gezag dat op verschillende manieren kan zijn ontstaan: het gezag dat na een scheiding is blijven doorlopen, het gezag dat door erkenning van rechtswege ontstond, het gezag dat door een aantekening in het register is verkregen, en het gezamenlijk gezag dat uit de artikelen 1:253q en 1:277 BW kan volgen. Bij de scheiding zelf wordt het gezag geregeld op grond van artikel 1:251a BW; gaat het erom het daarna doorlopende gezamenlijk gezag van gewezen echtgenoten alsnog te beëindigen, dan biedt juist dit artikel de ingang.
De ingang: gewijzigde omstandigheden
Er zijn twee ingangen. De eerste is dat de omstandigheden na de eerdere situatie zijn gewijzigd. De tweede is dat destijds van onjuiste of onvolledige gegevens is uitgegaan. Zonder een van beide komt de rechtbank niet toe aan een inhoudelijke beoordeling; het gezamenlijk gezag is geen beslissing die zomaar opnieuw kan worden bekeken.
De maatstaf voor de beslissing
Is die drempel genomen, dan gelden de gronden van artikel 1:251a BW. Het gezamenlijk gezag kan worden beëindigd als er een onaanvaardbaar risico is dat het kind "klem of verloren" raakt tussen de ouders zonder uitzicht op verbetering binnen afzienbare tijd, of als wijziging anderszins noodzakelijk is in het belang van het kind. Ook geldt dat de rechtbank een eerdere beslissing die niet alle kinderen betrof, kan aanvullen.
Dat betekent in de praktijk dat gezamenlijk gezag de norm blijft. Onenigheid, ook stevige, is op zichzelf onvoldoende; het moet gaan om een situatie die het kind schaadt en die niet snel verandert.
Wat er niet verandert
Ook zonder gezag blijft de ouder de ouder van het kind. De omgang, het recht op informatie over belangrijke zaken en de plicht om bij te dragen in de kosten van het kind blijven bestaan. Wie na de beslissing weer gezag wil, moet daarvoor terug naar de rechtbank; het herleeft niet vanzelf.
Een voorbeeld. Twee ouders die nooit getrouwd zijn geweest hebben na de erkenning samen het gezag. Na hun uiteengaan volgt jarenlang conflict over iedere beslissing en de kinderen raken daardoor in de knel, zonder dat verbetering in zicht is. De rechtbank kan dan het gezamenlijk gezag beëindigen en bepalen bij welke ouder het gezag voortaan ligt.
In de praktijk
Voor dit verzoek hebt u een advocaat nodig. Beschrijf concreet wat er sinds het ontstaan van het gezamenlijk gezag is veranderd en wat de gevolgen voor de kinderen zijn. Is er nog uitzicht op herstel van het overleg, dan ligt mediation meer voor de hand, want juist de vraag of verbetering mogelijk is, staat bij de beoordeling centraal.
Redactionele toelichting .
Geen juridisch advies.
Relevante jurisprudentie
Deze uitspraken bepalen hoe dit artikel wordt toegepast.
-
Is de jeugdinstelling belanghebbende of informant?
In een procedure tussen twee ouders over beeindiging van hun gezamenlijk gezag wilde de gecertificeerde instelling die het toezicht over het kind uitoefende als belanghebbende worden aangemerkt in plaats van als informant. De Hoge Raad oordeelt dat zij dat niet is: de beslissing kan haar taakuitoefening wel raken, maar heeft niet tot gevolg dat de ondertoezichtstelling eindigt en verandert haar wettelijke taken en bevoegdheden niet, zodat de zaak niet rechtstreeks op haar rechten of verplichtingen betrekking heeft. De uitspraak maakt daarmee scherp wat het verschil in praktijk betekent: een belanghebbende mag verweer voeren, een zelfstandig verzoek doen, de stukken inzien en in hoger beroep komen; een informant kan alleen worden opgeroepen om ter zitting te worden gehoord.
-
Reikwijdte van de wijzigingsbevoegdheid
De vader verzocht beeindiging van het gezamenlijk gezag waarmee de rechter beide ouders eerder op zijn verzoek had belast, en toekenning van het eenhoofdig gezag aan hem; rechtbank en hof wezen dat toe. In cassatie voerde de moeder aan dat de wijzigingsbepaling dit geval niet noemt en daarom niet kan worden toegepast. De Hoge Raad verwierp die klacht: een redelijke wetsuitleg brengt mee dat de bepaling van overeenkomstige toepassing is, zodat ook door de rechter toegekend gezamenlijk gezag langs deze weg kan worden gewijzigd.
Uitspraken via rechtspraak.nl. De samenvattingen zijn van de redactie.