Boek 1 Artikel 347 (1:347 BW)

Heeft de voogd een handeling verricht waarvoor hij machtiging (artikel 1:345 BW) of goedkeuring (artikel 1:346 BW) nodig had, maar die niet had, dan regelt artikel 1:347 BW wat daarvan het gevolg is. Is de handeling ten name van de minderjarige verricht, dan is zij vernietigbaar. Zij heeft dus rechtsgevolg totdat de vernietiging wordt ingeroepen, en dat kan alleen van de kant van het kind gebeuren.

Vernietigbaar, niet nietig

Een nietige handeling heeft van begin af aan geen rechtsgevolg. Een vernietigbare handeling werkt gewoon, maar kan met terugwerkende kracht ongedaan worden gemaakt. Doordat alleen de kant van het kind de vernietiging kan inroepen, kan een handeling die voor het kind gunstig uitpakt, blijven bestaan. De wederpartij kan zich niet op het ontbreken van de machtiging beroepen om van een tegenvallende afspraak af te komen.

Alleen van de zijde van de minderjarige

De wet zegt dat het beroep moet komen 'van de zijde van de minderjarige'. Wie dat in een concreet geval is, omschrijft het artikel niet nader. Wat de woorden wel uitsluiten, is dat de wederpartij of een andere derde de vernietigingsgrond inroept.

Twee gevallen waarin vernietiging niet mogelijk is

• De handeling was niet om niet en de wederpartij was te goeder trouw. Wie tegen een tegenprestatie heeft gecontracteerd en niet wist en niet hoefde te weten dat een machtiging of goedkeuring ontbrak, wordt beschermd. Voor een gift of een andere handeling om niet geldt die bescherming niet.
• De handeling heeft het kind geen nadeel berokkend. Is het kind er per saldo niet slechter van geworden, dan blijft de handeling in stand, ook als de wederpartij niet te goeder trouw was.

De beide uitzonderingen staan los van elkaar: is aan één ervan voldaan, dan is vernietiging uitgesloten.

Gevolgen van een vernietiging

Zolang niemand van de zijde van het kind de vernietiging inroept, behoudt de handeling haar gevolgen; een uitgevoerde overeenkomst blijft dan gewoon gelden. Wordt de handeling wel vernietigd, dan werkt dat terug tot het moment waarop zij werd verricht (artikel 3:53 BW). Wat over en weer is gepresteerd, moet in beginsel ongedaan worden gemaakt; voor de teruggave gelden de regels over onverschuldigde betaling.

Een voorbeeld. Een voogd verkoopt zonder machtiging een schilderij uit de nalatenschap van de ouders aan een handelaar, voor een marktconforme prijs. De handelaar wist niets van de voogdij en had er ook geen aanwijzingen voor. Wil de jongere na zijn achttiende het schilderij terug, dan kan hij de koop niet vernietigen: het was geen handeling om niet, de handelaar was te goeder trouw en een nadeel is er niet.

In de praktijk

Een kopie van de machtiging of goedkeuring in het dossier van de wederpartij laat later zien dat de vereiste toestemming er was. Wie achteraf ontdekt dat er zonder toestemming is gehandeld, heeft met de twee vragen uit het tweede lid te maken: is het kind door de handeling benadeeld, en was de wederpartij bij een handeling anders dan om niet te goeder trouw?