Boek 1 Artikel 299a (1:299a BW)

Wie een kind al langere tijd in zijn eigen gezin opvoedt, kan vragen om ook formeel de voogd te worden. Dit artikel geeft die mogelijkheid aan degene die het kind met instemming van de voogd ten minste een jaar heeft verzorgd en opgevoed. Het gaat dus om de situatie waarin de feitelijke opvoeding en het gezag uit elkaar zijn gaan lopen.

Wie het verzoek kan doen

Er zijn drie eisen. Het kind moet in uw gezin zijn verzorgd en opgevoed, dat moet ten minste een jaar hebben geduurd, en de voogd moet daarmee hebben ingestemd. Wordt de voogdij door twee mensen samen uitgeoefend, dan moeten zij die instemming allebei geven.

De plaatsing mag niet berusten op een ondertoezichtstelling of op een voorlopige voogdij. Voor kinderen die op die grond bij u wonen, gelden andere regels; dit artikel is geschreven voor de vrijwillige, langdurige opvoeding binnen een gezin.

Voedt u het kind samen met een ander op, dan kunt u het verzoek alleen samen doen. De wet wil niet dat één van twee opvoeders in zijn eentje de voogdij naar zich toe trekt terwijl zij het kind samen grootbrengen.

Ook de Raad voor de Kinderbescherming kan dit verzoek doen. Dat is van belang als de verzorgers zelf de stap niet zetten terwijl het voor het kind wel goed zou zijn.

Wat u kunt vragen

U kunt de kinderrechter vragen u zelf tot voogd te benoemen. U kunt ook vragen om een rechtspersoon als bedoeld in artikel 1:302 BW met de voogdij te belasten. Dat laatste kan verstandig zijn als de zorg voor het kind zwaar is en er professionele ondersteuning bij hoort.

Wanneer de kinderrechter het toewijst

De kinderrechter wijst het verzoek alleen toe als hij dat in het belang van het kind vindt en als hem voldoende is gebleken dat de zittende voogd niet bereid is zelf ontslag te vragen. Is die voogd wél bereid te vertrekken, dan is deze procedure niet nodig: dan kan het langs de gewone weg van ontslag en benoeming.

Wijst hij het verzoek toe, dan benoemt hij bij voorkeur degene om wiens benoeming is gevraagd, mits die tot de voogdij bevoegd is. De wens van de verzorgers weegt dus zwaar, maar het belang van het kind blijft de maatstaf.

Is het verzoek eenmaal gedaan, dan blijft het tweede lid van artikel 1:336a BW buiten toepassing totdat er onherroepelijk over is beslist. De wet zorgt er zo voor dat het verzoek eerst rustig kan worden beoordeeld.

Een voorbeeld

Een jongen woont sinds zijn vijfde bij zijn oudere zus en haar partner, met instemming van de instelling die de voogdij uitoefent. Zij regelen alles voor hem, maar moeten voor elke handtekening bij de instelling zijn. Na ruim een jaar dienen zij samen een verzoek in bij de kinderrechter om zelf tot voogd te worden benoemd, zodat de zeggenschap ligt waar de dagelijkse zorg al ligt.

In de praktijk

Bespreek uw wens eerst met de huidige voogd. Blijkt daaruit dat hij bereid is ontslag te nemen, dan is de weg eenvoudiger. Blijft hij aan, dan is dit artikel het aangewezen spoor, en zal de kinderrechter juist willen weten hoe het kind het bij u doet: school, gezondheid, contact met familie.

Verzamel daarom concrete informatie over die periode van minstens een jaar en zorg dat de instemming van de voogd aantoonbaar is. Voor het opstellen van het verzoek kunt u zich laten bijstaan; het Juridisch Loket kan u wegwijs maken.