Boek 1 Artikel 203 (1:203 BW)

Erkenning is de meest gebruikte manier om ouder te worden van een kind waarmee geen huwelijk of geregistreerd partnerschap de band legt. Dit artikel zegt hoe dat moet: bij een akte van erkenning die de ambtenaar van de burgerlijke stand opmaakt, of bij notariële akte. Een andere vorm noemt de wet niet, en mondelinge afspraken of een verklaring op papier zonder zo'n akte hebben geen effect.

Twee wegen

De gewone weg loopt via de gemeente. U maakt een afspraak, neemt geldige legitimatie mee, en de ambtenaar maakt de akte op. De notariële weg wordt vooral gebruikt als de erkenning samengaat met andere zaken die bij de notaris worden geregeld, bijvoorbeeld een samenlevingscontract. Beide vormen hebben precies dezelfde kracht. De vorm is wel maar één vereiste: of een erkenning geldig is, hangt ook af van de voorwaarden van artikel 1:204 BW, zoals de voorafgaande schriftelijke toestemming van de moeder zolang het kind nog geen zestien is, en de toestemming van het kind zelf vanaf twaalf jaar.

Vanaf wanneer het werkt

De erkenning heeft gevolg vanaf het moment waarop zij wordt gedaan; zij werkt dus niet terug tot de geboorte. Dat is een belangrijk verschil met het ouderschap dat automatisch uit een huwelijk of geregistreerd partnerschap volgt. Erkennen kan al tijdens de zwangerschap, en veel stellen kiezen daarvoor, omdat het ouderschap dan meteen bij de geboorte rond is.

Wat erkenning wel en niet regelt

Door de erkenning ontstaat de familierechtelijke betrekking tussen de erkenner en het kind, met alle gevolgen voor naam, erfrecht en onderhoudsplicht. Ook het gezag is er in de regel meteen mee geregeld: volgens artikel 1:251b BW gaan de moeder en de erkenner het gezag van rechtswege samen uitoefenen. Dat gebeurt niet als zij bij de erkenning verklaren dat de moeder het gezag alleen houdt, als de rechter vervangende toestemming voor de erkenning gaf, of in de overige gevallen die dat artikel noemt, zoals een lopende voogdij of een erkenner die het gezag al eerder had. De achternaam vraagt wel een eigen keuze: die verklaring leggen de ouders in de regel af bij de erkenning zelf.

Een voorbeeld. Een stel woont samen en verwacht een kind. Zij gaan in de vijfde maand samen naar de gemeente; de man erkent het kind en zij kiezen daarbij de achternaam. Bij de geboorte staat het ouderschap meteen vast, en het gezag oefenen zij dan ook samen uit, tenzij zij bij de erkenning hebben verklaard dat de moeder dat alleen doet.

In de praktijk

Regel de erkenning liefst voor de geboorte, zeker als er medische risico's zijn of als de ouders niet in Nederland wonen. Vraag bij de gemeente na welke stukken u nodig heeft, want bij een buitenlandse geboorteakte of nationaliteit gelden extra eisen. Bewaar het afschrift van de akte. Houd er verder rekening mee dat gezamenlijk gezag in beginsel al uit de erkenning zelf voortvloeit; willen de ouders dat niet, dan kunnen zij dat bij de erkenning laten vastleggen, en alleen in de uitzonderingsgevallen moeten zij gezamenlijk gezag alsnog bij de rechter vragen.