Boek 1 Artikel 331 (1:331 BW)

Een voogd is iemand die het gezag over een minderjarige heeft zonder diens ouder te zijn. Artikel 1:331 BW geeft de rechtbank de mogelijkheid zo'n voogd tijdelijk geheel of gedeeltelijk uit de uitoefening van dat gezag te halen. Dat heet schorsing. Het gaat alleen om een voogd die een natuurlijke persoon is, dus niet om een instelling, en het is een noodgreep: er kan niet worden gewacht op een beslissing over de voogdij zelf.

Twee gronden voor schorsing

De wet noemt twee situaties, en aan beide stelt zij zware eisen.

• Ernstig vermoeden van een grond voor gezagsbeëindiging. De rechtbank moet ernstig vermoeden dat een van de gronden onder a of b van artikel 1:266 BW, eerste lid, zich voordoet, én de maatregel moet nodig zijn om een acute en ernstige bedreiging voor het kind weg te nemen. Beide eisen gelden naast elkaar.

- Een geweigerde medische behandeling. Gaat het om een kind jonger dan twaalf jaar, of om een kind van twaalf jaar of ouder dat zijn belangen op dit punt niet redelijk kan overzien, en is behandeling nodig om ernstig gevaar voor de gezondheid af te wenden, dan kan de weigering van de voogd om toestemming te geven grond voor schorsing zijn.

Wie het gezag tijdens de schorsing uitoefent

Wordt de voogdij door twee voogden samen gedragen en wordt er één geschorst, dan gaat de ander alleen verder. Daarop bestaat één uitzondering: de kinderrechter kan een gecertificeerde instelling — de organisatie die volgens de Jeugdwet jeugdbeschermingsmaatregelen uitvoert — met de voorlopige voogdij belasten. Gebeurt dat, dan is ook het gezag van die andere voogd geschorst en beslist de instelling zolang over het kind.

Wie het verzoek doet en hoelang het duurt

Voor het verzoek gelden dezelfde regels als bij de beëindiging van de voogdij in artikel 1:329 BW: het initiatief ligt bij de raad voor de kinderbescherming, het openbaar ministerie of een bloed- of aanverwant van het kind tot en met de vierde graad. Ook het tweede lid van dat artikel geldt hier: heeft artikel 1:336a BW toepassing gevonden, dan kunnen daarnaast degenen die het kind als lid van hun gezin verzorgen en opvoeden om schorsing vragen. De schorsing vervalt van rechtswege drie maanden na de dag van de beschikking. Wordt binnen die drie maanden geen verzoek tot beëindiging van de voogdij ingediend, dan herleeft het gezag van de voogd zonder dat daar een nieuwe beslissing voor nodig is.

Een voorbeeld. Een oom en een tante zijn samen voogd over hun nichtje. Er rijst een ernstig vermoeden dat de oom het kind mishandelt, en het kind moet onmiddellijk worden beschermd. Op verzoek van de raad voor de kinderbescherming schorst de rechtbank de oom in de uitoefening van het gezag. De tante oefent de voogdij dan alleen uit, tenzij de kinderrechter een gecertificeerde instelling met de voorlopige voogdij belast; in dat geval is ook haar gezag geschorst. Wordt binnen drie maanden geen beëindiging van de voogdij verzocht, dan vervalt de schorsing.

De rechtbank kan een voogd geheel of gedeeltelijk schorsen. In de beschikking staat hoe ver de schorsing reikt en welke beslissingen de voogd in die periode niet meer zelf mag nemen.

In de praktijk

Voor het kind betekent een schorsing dat er van de ene op de andere dag iemand anders beslist. Voor de voogd betekent het dat hij zijn taak tijdelijk kwijt is, zonder dat daarmee vaststaat dat hij die definitief verliest: over beëindiging van de voogdij beslist de rechtbank pas na een apart verzoek en eigen onderzoek. Wie zo'n verzoek tegen zich krijgt, doet er goed aan zich te laten bijstaan; in gezagszaken bij de rechtbank is bijstand van een advocaat gebruikelijk. Het Juridisch Loket of de gemeente kan de weg daarheen wijzen.