Boek 1 Artikel 104 (1:104 BW)

Afstand doen van de gemeenschap gebeurt niet met een brief aan de ander, maar met een akte die wordt ingeschreven in het huwelijksgoederenregister, aangewezen in artikel 1:116 BW van dit boek. Daarvoor geldt een termijn van drie maanden na de ontbinding van de gemeenschap. Wie die termijn laat verlopen, verliest het voorrecht en zit vast aan zijn aandeel in de gemeenschap, schulden en al.

Wanneer de termijn begint

• Bij overlijden van de andere echtgenoot: de drie maanden lopen vanaf de dag waarop u van dat overlijden kennis heeft gekregen. Wie pas later hoort van het overlijden, krijgt dus niet meteen een verlopen termijn tegengeworpen.

- Bij een verzoek aan de rechtbank: de dag van indiening is bepalend, of het nu gaat om een verzoek tot echtscheiding, tot opheffing van de gemeenschap of tot scheiding van tafel en bed. Bij echtscheiding eindigt de gemeenschap volgens artikel 1:99 BW op diezelfde dag, zodat u vanaf dan drie maanden heeft; in de twee andere gevallen laat de wet de termijn zelf drie maanden na de indiening aflopen.

Wat u concreet moet doen

U laat een akte van afstand opmaken en zorgt dat die binnen de termijn is ingeschreven bij de rechtbank waar het huwelijksgoederenregister wordt gehouden. Niet het opstellen maar de inschrijving is bepalend. Reken dus op verwerkingstijd en begin er meteen aan; wachten tot de laatste week is riskant.

Wat er gebeurt als u te laat bent

De wet is streng: bij overschrijding verbeurt u het voorrecht. U blijft dan gewoon deelgenoot in de ontbonden gemeenschap, met het aandeel in de schulden dat daarbij hoort. Er is één uitweg vooraf: de rechtbank kan de termijn op grond van bijzondere omstandigheden verlengen, maar die verlenging moet vóór het aflopen van de termijn zijn verleend. Vraag er dus ruim op tijd om; een verzoek dat pas op de valreep binnenkomt, redt het voorrecht niet. Die mogelijkheid staat in artikel 1:106 BW.

Waarom de termijn zo kort is

Schuldeisers en de andere echtgenoot moeten snel weten waar zij aan toe zijn. Zolang onduidelijk is of iemand afstand doet, staat de afwikkeling van de boedel stil. De korte termijn en de inschrijving in een openbaar register zorgen ervoor dat de situatie voor iedereen kenbaar is.

In de praktijk

Een man hoort twee maanden na de begrafenis van zijn echtgenote dat haar onderneming diep in de schulden zat. Hij heeft dan nog één maand om de akte van afstand te laten inschrijven, gerekend vanaf de dag dat hij van het overlijden wist. Lukt dat niet, dan kan hij de rechtbank om verlenging vragen, maar dan moet hij dat meteen doen: de rechtbank moet de verlenging vóór het einde van de termijn hebben verleend.

Vraag bij een onverwacht overlijden of een plotselinge scheiding meteen om een overzicht van bezittingen en schulden. Zonder dat overzicht kunt u binnen drie maanden geen verstandige keuze maken, en die keuze is niet terug te draaien.