Boek 1 Artikel 137 (1:137 BW)

Een verrekenbeding levert een vordering in geld op, geen aanspraak op bepaalde spullen. Artikel 1:137 BW legt dat vast: verrekening gebeurt in geld. Wie recht heeft op verrekening, kan dus niet eisen dat de auto, het huis of de aandelen aan hem worden overgedragen; hij heeft recht op een bedrag.

Hoe verrekening in geld verloopt

Het te verrekenen vermogen wordt gewaardeerd, het saldo wordt berekend en de een betaalt de ander uit. Wie iets wil houden, houdt het en betaalt de waarde ervan mee in het saldo. Er hoeven dus geen goederen van eigenaar te wisselen om de verrekening te voltooien.

Vorderingen over en weer vallen tegen elkaar weg

Ontstaan er op grond van het verrekenbeding over en weer opeisbare vorderingen, dan worden die van rechtswege met elkaar verrekend tot het bedrag dat zij gemeen hebben. Daar is geen verklaring of afspraak voor nodig; het gebeurt automatisch. Wat overblijft is één bedrag dat de een aan de ander verschuldigd is.

Betaling in goederen: de uitzondering

Soms is uitbetalen in geld niet te doen, bijvoorbeeld doordat het vermogen vastzit in een onderneming of een woning. Dan komt inbetalinggeving in beeld: betaling met goederen in plaats van met geld. De wet zet daar een hoge drempel voor. Een echtgenoot hoeft goederen alleen te aanvaarden, en kan die alleen verlangen, voor zover verrekening in geld naar maatstaven van redelijkheid en billijkheid onaanvaardbaar zou zijn. Dat is meer dan onhandig of ongelegen; het moet echt onaanvaardbaar zijn.

• Hoofdregel — een bedrag in geld, eventueel met een betalingsregeling op grond van artikel 1:140 BW.
• Uitzondering — overdracht van een goed, alleen voor zover betaling in geld naar maatstaven van redelijkheid en billijkheid onaanvaardbaar zou zijn.

Een voorbeeld: het volledige te verrekenen vermogen zit in een onderneming en uitbetaling in geld zou die onderneming meteen om zeep helpen. Dan kan het onaanvaardbaar zijn om vast te houden aan geld, en kan de rechter ruimte zien voor overdracht van bijvoorbeeld een deel van de aandelen. Buiten zulke situaties blijft geld de regel.

In de praktijk

Spreek in onderling overleg gerust af dat een goed wordt overgenomen tegen verrekening van de waarde; samen mag u het praktisch regelen. De drempel van dit artikel geldt pas als u het er niet over eens wordt. Kan de verrekenplichtige het bedrag niet ineens missen, kijk dan naar artikel 1:140 BW: de rechter kan termijnen of uitstel toestaan en zekerheid verlangen. Laat u bij de waardering van een onderneming of woning bijstaan. Artikel 1:142 BW wijst het tijdstip aan dat bepalend is voor de samenstelling en de omvang van het te verrekenen vermogen; in de gevallen van het eerste lid, onder b tot en met f, kan daarvan bij op schrift gestelde overeenkomst worden afgeweken.