Boek 1 Artikel 151 (1:151 BW)

Er is maar een grond voor echtscheiding, en dit artikel noemt hem: het huwelijk is duurzaam ontwricht. Wie dat stelt en het verzoek indient, krijgt de scheiding. Overspel, verwaarlozing, ruzie of schulden zijn geen aparte gronden en hoeven ook niet te worden bewezen; zij zijn hooguit de oorzaak van de ontwrichting.

Wat duurzame ontwrichting betekent

Duurzaam ontwricht wil zeggen dat het samenleven zo is vastgelopen dat het niet meer te herstellen valt. Het gaat om een blijvende toestand, niet om een heftige ruzie of een moeilijke periode. De wet vraagt geen bedenktijd en stelt geen eisen aan de duur van het huwelijk of aan een periode van apart wonen.

De rechtbank moet zelf vaststellen dat het huwelijk duurzaam ontwricht is; instemming van de andere echtgenoot maakt dat oordeel niet overbodig. Alleen bij een gemeenschappelijk verzoek vormt het oordeel van de echtgenoten samen de grondslag, zoals artikel 1:154 BW bepaalt. De verzoeker moet de ontwrichting stellen en haar bij betwisting ook onderbouwen; blijft tegenspraak uit, dan volgt in de praktijk geen bewijslevering. Wie volhoudt dat het huwelijk voorbij is, wordt zelden tegengehouden: voortzetting van een huwelijk valt niemand op te leggen.

Geen schuldvraag

De wet kent geen schuldechtscheiding meer. Wie de scheiding heeft veroorzaakt, doet er voor de vraag of er gescheiden wordt niet toe. Dat is voor veel mensen wennen: het gevoel dat de ander het huwelijk kapot heeft gemaakt, levert geen betere positie op. Gedrag kan wel meewegen bij vervolgvragen, zoals de partneralimentatie of de bijzondere voorziening van artikel 1:153 BW.

Wie beslist

De rechtbank spreekt de echtscheiding uit, op verzoek dat via een advocaat wordt ingediend. Bij een gemeenschappelijk verzoek geldt de eigen regeling van artikel 1:154 BW, waarbij het gezamenlijke oordeel van beide echtgenoten de basis is. In beide gevallen eindigt het huwelijk pas op het moment dat de beschikking wordt ingeschreven in de registers van de burgerlijke stand.

Een voorbeeld. Een echtgenoot dient een verzoek in; de ander vindt dat er nog van alles te redden valt en wil eerst relatietherapie. De rechter mag beiden naar overleg of mediation verwijzen, maar kan de scheiding niet tegenhouden op de enkele grond dat een van beiden nog hoop heeft. Het verweer richt zich in de praktijk dan ook meestal op de gevolgen: de kinderen, het huis en het geld.

In de praktijk

U hoeft geen dossier op te bouwen over het gedrag van uw partner om te kunnen scheiden; dat kost alleen maar geld en goede verhoudingen. Steek uw energie in de gevolgen: het ouderschapsplan, de woonlasten, de verdeling en de alimentatie. Zit u er samen niet uit, dan kan een mediator helpen, en bij een laag inkomen kunt u bij het Juridisch Loket vragen naar gefinancierde rechtsbijstand.