Boek 1 Artikel 10 (1:10 BW)

Waar iemand juridisch gezien woont, is bepalend voor veel praktische vragen: welke rechter bevoegd is, waar een dagvaarding of oproep naartoe moet en waar een nalatenschap wordt afgewikkeld. Dit artikel geeft de hoofdregel. Voor mensen ligt de woonplaats op de woonstede; is die er niet, dan telt de plaats waar iemand werkelijk verblijft. Voor rechtspersonen geldt de plaats van de zetel.

Woonstede en werkelijk verblijf

De woonstede is het huis waar iemand zijn hoofdverblijf heeft: de plek waar hij daadwerkelijk woont en waar zijn leven zich afspeelt. Het is een feitelijk begrip.

Heeft iemand geen woonstede, bijvoorbeeld omdat hij dakloos is of rondtrekt, dan valt de wet terug op de plaats van het werkelijk verblijf.

De woonplaats van een rechtspersoon

Voor een vereniging, stichting of vennootschap gaat het niet om waar het kantoor toevallig staat, maar om de zetel die uit de wet, de statuten of de reglementen blijkt. Dat is een formeel gegeven dat u opzoekt in de statuten of in het handelsregister.

Waarom dit ertoe doet

De woonplaats bepaalt in veel gevallen welke rechtbank of kantonrechter bevoegd is; de regels daarover staan in het Wetboek van Burgerlijke Rechtsvordering. Ook voor het opzeggen van overeenkomsten, het aanzeggen van een tekortkoming en voor de plaats waar een erfenis openvalt is de woonplaats het aanknopingspunt. In het familierecht speelt zij bij verzoeken over gezag, omgang en alimentatie.

In de praktijk

Verhuist u, geef dat dan door aan de gemeente; die aangifte heeft ook betekenis voor de verplaatsing van uw woonstede. Klopt de inschrijving niet, dan loopt u het risico dat u brieven van de rechter, de belastingdienst of een schuldeiser te laat of niet ziet, terwijl termijnen intussen wel doorlopen.

Let ten slotte op de uitzonderingen die de volgende artikelen geven: sommige mensen ontlenen hun woonplaats aan een ander, en soms kan er voor bepaalde zaken een andere woonplaats worden gekozen.