Boek 1 Artikel 389 (1:389 BW)

Curatele is de zwaarste beschermingsmaatregel en hoort niet langer te duren dan nodig is. Dit artikel bepaalt hoe zij eindigt, wanneer de kantonrechter haar kan opheffen en hoe een curatele die voor bepaalde tijd is ingesteld kan worden verlengd.

Hoe de curatele van rechtswege eindigt

De wet noemt drie gevallen. Het eerste is het verstrijken van de tijd waarvoor de curatele is ingesteld. Het tweede is het overlijden van de betrokkene. Het derde is dat er, ter vervanging van de curatele, bij onherroepelijke uitspraak bewind over zijn goederen of mentorschap over zijn persoon is ingesteld. In dat laatste geval schuift de bescherming dus door naar een lichtere maatregel.

Opheffing door de kantonrechter

Bestaat de noodzaak niet meer, of blijkt voortzetting niet zinvol, dan kan de kantonrechter de curatele opheffen. Dat kan op verzoek van de curator of van iedereen die ook de curatele had kunnen verzoeken (artikel 1:379 BW), en ook uit eigen beweging. De beslissing werkt zodra zij onherroepelijk is, tenzij er een eerder tijdstip in staat.

Wanneer opheffing aan de orde is

Twee situaties lopen hier naast elkaar. De eerste is herstel: iemand kan zijn belangen weer behartigen, of kan dat met een lichtere voorziening. De tweede is dat de maatregel niet werkt, bijvoorbeeld omdat de betrokkene onvindbaar is of omdat er niets meer te beschermen valt. Dat de curatele niet zinvol blijkt, is dus een zelfstandige grond.

Verlenging van een tijdelijke curatele

Is de curatele voor bepaalde tijd ingesteld, dan kan om verlenging worden gevraagd door de curator en door iedereen die de curatele had kunnen verzoeken. De kantonrechter beslist binnen twee maanden na indiening van het verzoekschrift. Wordt de verlenging afgewezen, dan staat daartegen geen hogere voorziening open: hoger beroep of cassatie is dan niet mogelijk. Artikel 1:384 BW geldt hier overeenkomstig: houdt de beslissing in hoger beroep of cassatie geen stand en wordt het verzoek alsnog afgewezen, dan stopt de taak van de curator de dag na die uitspraak; wat de curator tot dat moment zelf heeft gedaan of waarvoor hij toestemming gaf, blijft de betrokkene binden.

Een voorbeeld

Een man is na een psychose voor drie jaar onder curatele gesteld. Het gaat steeds beter: hij werkt weer en overziet zijn dagelijkse leven, maar zijn schulden en administratie blijven een risico. Zijn curator vraagt geen verlenging maar stelt voor om bewind over zijn goederen in te stellen. Wordt dat bewind bij onherroepelijke uitspraak ter vervanging ingesteld, dan eindigt de curatele daarmee.

In de praktijk

Dien een verzoek om verlenging ruim voor de einddatum in, want de kantonrechter heeft twee maanden om te beslissen en een curatele die afloopt komt niet vanzelf terug. Wilt u opheffing, onderbouw dan concreet wat er is veranderd: welk inkomen, welke hulp, welke beslissingen de betrokkene weer zelf neemt. De curator moet daar overigens ook uit zichzelf op letten: hij brengt periodiek verslag uit over de vraag of de curatele nog nodig is (artikel 1:385 BW). Het einde van de curatele leidt tot doorhaling in het openbaar register (artikel 1:391 BW).