Boek 1 Artikel 334 (1:334 BW)

Artikel 1:334 BW koppelt twee beslissingen aan elkaar. Spreekt de rechtbank uit dat de voogdij eindigt, dan bepaalt zij in dezelfde beschikking ook wie het gezag over het kind voortaan uitoefent. Beëindiging en nieuwe voorziening vallen zo samen. Het derde lid maakt daarop één uitzondering: waren er twee voogden en treft de beëindiging er maar één, dan oefent de ander de voogdij voortaan alleen uit en hoeft de rechtbank niets nieuws te regelen.

Wat de rechtbank moet regelen

Wie het gezag heeft, vertegenwoordigt het kind, tekent voor school en medische behandeling en neemt de beslissingen die bij de opvoeding horen. Die taken kunnen niet blijven liggen tot er later eens een opvolger wordt benoemd. De wet laat de rechtbank daarom niet de ruimte om eerst te beëindigen en pas daarna naar een opvolger te kijken: beide beslissingen staan in één beschikking. Als nieuwe gezagsdrager komt een andere natuurlijke persoon in aanmerking, maar ook een gecertificeerde instelling die de voogdij gaat uitoefenen.

Zelf vragen om met het gezag te worden belast

Het tweede lid opent een eenvoudige route voor wie zich als opvolger aandient. Iedereen die bevoegd is het gezag uit te oefenen, kan zolang het onderzoek loopt schriftelijk aan de rechtbank verzoeken daarmee te worden belast. Een afzonderlijke procedure is daarvoor niet nodig; het verzoek wordt in de lopende zaak meegenomen. Een recht op benoeming geeft het niet: de rechtbank beoordeelt of de verzoeker geschikt is en of benoeming het kind dient. Wie op grond van artikel 1:335 BW is uitgesloten, komt niet in aanmerking.

Twee voogden, één beëindiging

Bij gezamenlijke voogdij kan het gebeuren dat de beëindiging slechts één van beide voogden betreft. De andere voogd zet de voogdij dan van rechtswege alleen voort. Een nieuwe benoeming of een aanvullende beslissing over het gezag is in dat geval niet nodig, omdat er al iemand is die het gezag uitoefent.

Een voorbeeld. Een jongen van elf woont sinds twee jaar bij zijn tante, terwijl een oom formeel voogd is en nauwelijks nog in beeld komt. De raad voor de kinderbescherming verzoekt de voogdij van de oom te beëindigen. De tante schrijft tijdens het onderzoek aan de rechtbank dat zij bereid is de voogdij op zich te nemen. De rechtbank beëindigt de voogdij van de oom en benoemt in dezelfde beschikking de tante tot voogd.

In de praktijk

Voor familieleden en verzorgers die het gezag willen overnemen, telt het moment: het tweede lid spreekt over een verzoek tijdens het onderzoek, dus voordat de rechtbank beslist. De wet eist alleen dat het verzoek schriftelijk wordt gedaan. In het verzoek kan de verzoeker vermelden wie hij is, hoe hij bij het kind betrokken is en waarom hij de voogdij wil dragen. De rechtbank kan dan in dezelfde beschikking waarin zij de voogdij beëindigt, ook op uw verzoek beslissen.