Boek 1 Artikel 79 (1:79 BW)

Dit artikel geeft de uitweg voor het geval de huwelijksakte er niet meer is. Heeft het huwelijksregister nooit bestaan, is het verloren gegaan of ontbreekt daarin juist die ene akte, dan mag het huwelijk op een andere manier worden aangetoond: met getuigen of met stukken. Er geldt wel een harde voorwaarde, namelijk dat het paar naar buiten toe daadwerkelijk als echtpaar door het leven is gegaan.

Wanneer u van deze regel gebruik kunt maken

De uitzondering geldt niet zodra een akte lastig te vinden is. Zij is bedoeld voor registers die zijn vernietigd door brand, oorlog of overstroming, voor gemeenten waar destijds geen register is bijgehouden en voor het geval dat de akte in een verder compleet register ontbreekt. Zolang de akte wel bestaat, blijft de hoofdregel van artikel 1:78 BW gelden.

Dezelfde regel geldt als het huwelijk is ontstaan door omzetting van een geregistreerd partnerschap en de akte van omzetting, bedoeld in artikel 1:80g BW, niet meer te vinden is.

De voorwaarde: naar buiten toe als echtpaar geleefd

De wet eist dat er sprake is van uiterlijk bezit van de huwelijkse staat. Dat betekent kort gezegd: de twee zijn naar buiten toe als echtgenoten opgetreden, zijn door familie, buren en instanties als echtpaar behandeld en hebben zichzelf ook zo gepresenteerd. Een vaste minimumduur stelt de wet daarbij niet. Zonder dat beeld naar buiten toe helpen getuigen niet; met dat beeld erbij mogen getuigen en stukken het gat in de registers opvullen.

Welk bewijs meetelt

• Getuigen die uit eigen waarneming kunnen verklaren over de huwelijksvoltrekking of over het samenleven als echtpaar.

- Bescheiden, dat wil zeggen stukken: een trouwboekje, een kerkelijke inschrijving, oude bevolkingsregisters, brieven, aanslagen of verzekeringspolissen waarin het paar als gehuwd is opgenomen.

Wie beslist

Dit is bewijs in een procedure. Uiteindelijk beoordeelt de rechter of het huwelijk voldoende is aangetoond, bijvoorbeeld in een zaak over een erfenis, over pensioen of over de vraag wie erfgenaam is. Een enkele gemeente zal op eigen houtje geen huwelijk aannemen zonder akte; daarvoor is een rechterlijk oordeel nodig.

In de praktijk

Een man overlijdt en zijn weduwe wil aanspraak maken op de nalatenschap, maar het gemeentearchief waarin het huwelijk stond is in de oorlog verwoest. Zij verzamelt het trouwboekje, twee verklaringen van neven die bij de bruiloft waren en oude polissen op beider naam. Samen met het feit dat het paar zestig jaar openlijk als echtpaar leefde, kan dat het bewijs opleveren dat de akte niet meer kan geven.

Verzamel dit soort bewijs zo vroeg mogelijk, zolang getuigen er nog zijn. Vraag bij twijfel eerst bij de gemeente en het regionaal archief na of het register echt ontbreekt; dat schriftelijke antwoord is later zelf een nuttig stuk.