Boek 1 Artikel 150 (1:150 BW)

Scheiden doet u niet zelf en ook niet bij de gemeente: er moet een verzoek naar de rechter. Dit artikel zegt wie dat verzoek mag doen. Dat kan een van beide echtgenoten alleen, en het kan ook samen. De toestemming van de ander is dus geen voorwaarde: wie wil scheiden, kan dat ook doorzetten als de partner het er niet mee eens is.

Alleen of samen

Bij een eenzijdig verzoek dient een echtgenoot het verzoek in en krijgt de ander de gelegenheid te reageren. Bij een gemeenschappelijk verzoek stappen beiden samen naar de rechter, meestal met een pakket afspraken erbij. Juridisch leiden beide wegen naar dezelfde uitkomst; het verschil zit in de snelheid, de kosten en de sfeer waarin het gebeurt.

Niet voor wie van tafel en bed is gescheiden

De regeling geldt voor echtgenoten die niet van tafel en bed gescheiden zijn. Voor hen die dat wel zijn, kent de wet een eigen route: de ontbinding van het huwelijk na scheiding van tafel en bed, die in een andere titel van dit boek is geregeld. Wie dus eerder van tafel en bed is gescheiden, moet die andere weg bewandelen en niet opnieuw echtscheiding vragen.

Bij wie moet u zijn

Het verzoek gaat naar de rechtbank, niet naar de kantonrechter. U kunt het niet zelf indienen: een advocaat dient het verzoekschrift in, zoals het Wetboek van Burgerlijke Rechtsvordering voorschrijft. Bij een gezamenlijk verzoek kan een advocaat of een advocaat-mediator beide echtgenoten tegelijk bijstaan. In dezelfde procedure worden meestal ook de verzoeken over de kinderen, de alimentatie, de woning en de verdeling behandeld.

Wat de ander kan doen

De echtgenoot die niet wil scheiden, kan verweer voeren, maar dat verweer gaat zelden over de vraag of er gescheiden wordt. De enige grond is de duurzame ontwrichting van artikel 1:151 BW, en daarvoor is geen schuldvraag nodig. Wel kan verweer zin hebben over wat er naast de scheiding wordt beslist, en in het bijzondere geval van artikel 1:153 BW kan de rechter de scheiding aanhouden totdat een voorziening is getroffen.

Een voorbeeld. Iemand wil na jaren van ruzie scheiden; de partner weigert elke medewerking en tekent niets. Dat maakt niet uit. De advocaat dient een eenzijdig verzoek in, de rechtbank roept beiden op, en de scheiding kan worden uitgesproken ook als de ander blijft weigeren. De uitspraak moet daarna nog wel worden ingeschreven bij de burgerlijke stand.

In de praktijk

Denk vooraf na over de vorm. Een gezamenlijk verzoek is doorgaans sneller en goedkoper, en spaart de onderlinge verhouding, wat vooral telt als er kinderen zijn. Lukt overleg niet, dan is een eenzijdig verzoek geen nederlaag maar gewoon de andere route. Voor een eerste oriëntatie op kosten, gefinancierde rechtsbijstand en mediation kunt u terecht bij het Juridisch Loket of bij uw gemeente.