Boek 1 Artikel 395 (1:395 BW)

Wie samenwoont met iemand die kinderen heeft, wordt daarmee niet automatisch onderhoudsplichtig voor die kinderen. Artikel 1:395 BW trekt de grens: een stiefouder moet alleen tijdens zijn huwelijk of zijn geregistreerd partnerschap levensonderhoud verstrekken aan de minderjarige kinderen van zijn echtgenoot of partner die tot zijn gezin behoren.

De drie voorwaarden

De verplichting ontstaat alleen als aan alles tegelijk is voldaan.

• Een huwelijk of geregistreerd partnerschap. Samenwonen zonder huwelijk of registratie valt erbuiten, hoe lang het ook duurt.
• Het kind behoort tot het gezin. Of dat zo is, is een feitelijke vraag die van de omstandigheden van het geval afhangt. Het gaat erom of het kind werkelijk deel uitmaakt van het huishouden van de echtgenoten of partners.

- Het kind is minderjarig. Voor meerderjarige stiefkinderen tot eenentwintig jaar geldt de aparte regeling van artikel 1:395a BW.

Naast, niet in plaats van

De stiefouder komt niet in de plaats van de ouders. Beide juridische ouders blijven onverkort onderhoudsplichtig; de bijdrage van de stiefouder komt daarnaast. De kosten van het kind kunnen dus over meerdere onderhoudsplichtigen worden verdeeld, waarbij ieders draagkracht meetelt.

Begin en einde

De verplichting begint met het huwelijk of het partnerschap en eindigt daarmee ook. Eindigt het huwelijk of partnerschap, door echtscheiding, ontbinding of overlijden, dan houdt de plicht van de stiefouder op; er ontstaat geen doorlopende alimentatieplicht tegenover het stiefkind. Ook als het kind niet langer tot het gezin behoort, vervalt de verplichting, omdat dan een van de voorwaarden ontbreekt.

Een voorbeeld

Een vrouw gaat een geregistreerd partnerschap aan met een man die een zoon van negen heeft; de jongen woont bij hen in. Zolang het partnerschap duurt, draagt zij bij aan zijn onderhoud, naast zijn vader en zijn moeder. Wordt het partnerschap later ontbonden, dan eindigt haar verplichting. Was zij met de man alleen gaan samenwonen zonder het partnerschap te laten registreren, dan was er op grond van dit artikel geen onderhoudsplicht ontstaan, ook al zorgde zij feitelijk mee.

In de praktijk

Een nieuw huwelijk of partnerschap in een samengesteld gezin heeft dus financiële gevolgen die verder gaan dan het eigen huishouden. Houd daar rekening mee, ook bij een lopende alimentatieregeling: de komst van een stiefouder kan aanleiding zijn om de verdeling opnieuw te bekijken. Wilt u weten wat een reële verdeling is tussen ouders en stiefouder, dan kunt u dat laten berekenen; komt u er samen niet uit, dan beslist de rechtbank op verzoek, waarvoor u een advocaat nodig hebt.