Boek 1 Artikel 200 (1:200 BW)

Het vaderschap dat automatisch ontstaat door een huwelijk of geregistreerd partnerschap, kan worden aangevochten als de man niet de biologische vader van het kind is. Dit artikel bepaalt wie dat kan doen, wanneer die mogelijkheid is afgesloten en binnen welke termijn het verzoek bij de rechtbank moet liggen. De rechter spreekt vervolgens uit of de ontkenning gegrond is.

Wie het kan vragen

Het eerste lid noemt de vader, de moeder en het kind zelf. De grond is telkens dezelfde: de man is niet de biologische vader van het kind.

Wanneer de weg voor de ouders is afgesloten

• Kennis van de zwangerschap. Wist de man voor het huwelijk of het geregistreerd partnerschap al dat de vrouw zwanger was, dan kunnen vader en moeder het vaderschap niet meer ontkennen.
• Instemming met de verwekking. Stemde de man in met een daad die de verwekking van het kind tot gevolg kan hebben gehad, dan is de weg eveneens afgesloten.
• Bedrog. Beide beperkingen gelden niet voor de vader als de moeder hem heeft bedrogen over wie de verwekker is.

Belangrijk is dat deze beperkingen alleen voor de ouders gelden. Het tweede en derde lid noemen uitsluitend de vader en de moeder. Het kind zelf kan het vaderschap dus ook ontkennen als de man destijds van de zwangerschap wist of met de verwekking heeft ingestemd.

De termijnen

De moeder heeft één jaar de tijd om zich tot de rechtbank te wenden, gerekend vanaf de dag waarop het kind is geboren. Voor de vader begint een termijn van een jaar te lopen op het moment waarop hij erachter komt dat hij vermoedelijk niet de biologische vader is. Voor het kind geldt een termijn van drie jaren vanaf het moment waarop het daarmee bekend is geworden; kwam het daar tijdens zijn minderjarigheid achter, dan kan het verzoek nog tot drie jaren na het meerderjarig worden. Wordt zo'n termijn overschreden, dan blijft het vaderschap in beginsel staan, hoe onbetwist de biologische werkelijkheid ook is.

Een voorbeeld. Een man ontdekt als het kind vier is dat hij niet de verwekker kan zijn. Vanaf dat moment heeft hij een jaar om een verzoek bij de rechtbank in te dienen. Wacht hij langer, dan blijft hij juridisch vader, met alles wat daarbij hoort: onderhoudsplicht, erfrecht en de familieband.

In de praktijk

Het verzoek gaat naar de rechtbank en wordt door een advocaat ingediend; de rechter benoemt voor een minderjarig kind een bijzondere curator die het belang van het kind bewaakt. Een gegronde ontkenning betekent voor het kind dat de juridische band met de familie van de vader vervalt, met gevolgen voor naam, erfrecht en onderhoud.