Boek 1 Artikel 132 (1:132 BW)

Veel stellen kiezen niet voor een gemeenschap, maar spreken af dat zij inkomsten of vermogen met elkaar verrekenen. De wet geeft voor zulke verrekenbedingen een uitgewerkte regeling. Deze bepaling zegt wanneer die regeling van toepassing is: bij huwelijkse voorwaarden die een of meer verplichtingen tot verrekening van inkomsten of van vermogen bevatten.

Wat een verrekenbeding is

• Een periodiek verrekenbeding: de echtgenoten verrekenen elk jaar wat er van het inkomen is overgespaard, dus wat na de kosten van de huishouding overblijft.
• Een finaal verrekenbeding: er wordt pas afgerekend aan het einde, bij scheiding of overlijden, alsof er een gemeenschap was.

Beide vormen komen voor, ook naast elkaar. De aanduiding in de akte is niet doorslaggevend; het gaat om wat er inhoudelijk is afgesproken. Bevatten de voorwaarden geen enkele verplichting tot verrekening, de zogenoemde koude uitsluiting, dan is deze afdeling niet van toepassing.

Aanvullend recht, met uitzonderingen

De regeling is in beginsel van aanvullend recht: tenzij anders is bepaald, kan er bij huwelijkse voorwaarden van worden afgeweken. Dat kan uitdrukkelijk, maar ook doordat de bedingen naar hun aard iets anders meebrengen. Wat u zelf regelt, gaat dus vóór; waar uw akte zwijgt, vult de wet aan, bijvoorbeeld voor een woning die met verrekenbaar geld is gekocht.

De woorden 'tenzij anders is bepaald' in het tweede lid laten zien dat de contractsvrijheid niet onbegrensd is. Waar een bepaling van de afdeling niet bij huwelijkse voorwaarden opzij mag worden gezet, staat dat in die bepaling zelf. Of een eigen afspraak voorgaat, volgt dus uit het artikel over het betrokken onderwerp, gelezen naast de akte.

Waarom dit ertoe doet

De vraag of deze afdeling van toepassing is, komt vooral op bij het einde van het huwelijk, wanneer de verrekening moet worden afgewikkeld. De afdeling bevat onder meer regels over goederen die met te verrekenen vermogen zijn gekocht (artikel 1:136 BW), over een periodiek beding dat niet is uitgevoerd (artikel 1:141 BW) en over een betalingsregeling (artikel 1:140 BW). Welke van die regels bij een afwikkeling meetellen, hangt af van wat in de akte zelf is geregeld en waar de akte zwijgt.

In de praktijk

Een echtpaar heeft in de voorwaarden staan dat zij jaarlijks het overgespaarde inkomen delen, maar zij hebben dat nooit gedaan. Bij de scheiding blijkt hoeveel er in de tussentijd is opgebouwd. De regels van deze afdeling bepalen dan mede hoe met dat niet-uitgevoerde beding wordt omgegaan.

Een periodiek beding wordt nagekomen door elk jaar daadwerkelijk te verrekenen. Een kort, door beide echtgenoten ondertekend overzicht van wat is afgerekend, legt vast welke jaren al zijn afgewikkeld.