Boek 1 Artikel 395a (1:395a BW)

Het achttiende jaar is niet het einde van de onderhoudsplicht. Dit artikel verplicht ouders om te voorzien in de kosten van levensonderhoud en studie van hun meerderjarige kinderen die nog geen eenentwintig jaar zijn. Voor die groep, in de praktijk jongmeerderjarigen genoemd, geldt de plicht onvoorwaardelijk: het kind hoeft niet aan te tonen dat het behoeftig is.

Wat eronder valt

Het artikel noemt twee kostenposten. Levensonderhoud omvat de gewone uitgaven van het dagelijks bestaan, zoals woonruimte, eten, kleding en de zorgverzekering. Studie omvat wat een opleiding kost, zoals collegegeld of lesgeld, boeken en ander studiemateriaal en het reizen naar de onderwijsinstelling. Hoeveel ouders moeten bijdragen, volgt uit de algemene maatstaf van artikel 1:397 BW: de behoefte van het kind wordt afgezet tegen de draagkracht van de ouders, en zijn beide ouders onderhoudsplichtig, dan draagt ieder naar zijn eigen draagkracht een deel.

Het geld gaat naar het kind zelf

Vanaf de achttiende verjaardag is het kind zelf de gerechtigde. De bijdrage wordt dus niet meer aan de verzorgende ouder betaald maar aan de jongvolwassene, en die kan er zo nodig zelf om vragen. Dat is een wezenlijk verschil met de periode daarvoor en het is de reden dat er rond een achttiende verjaardag vaak opnieuw afspraken moeten worden gemaakt.

De stiefouder

Ook een stiefouder valt hieronder, maar alleen gedurende zijn huwelijk of geregistreerd partnerschap en alleen voor de meerderjarige kinderen tot eenentwintig jaar van zijn echtgenoot of partner die tot zijn gezin behoren. Eindigt de relatie, dan eindigt die verplichting, net als bij minderjarige stiefkinderen (artikel 1:395 BW).

Na het eenentwintigste jaar

Daarna keert de hoofdregel terug: ouders zijn alleen nog onderhoudsplichtig als hun kind behoeftig is (artikel 1:392 BW). Een studerend kind van drieëntwintig heeft dus geen automatisch recht meer op een bijdrage. Loopt een studie door na de eenentwintigste verjaardag, dan valt dat deel buiten de onvoorwaardelijke plicht van dit artikel.

Een voorbeeld

Een dochter wordt achttien en gaat studeren; zij woont op kamers. De bijdrage die haar vader tot dan toe aan haar moeder betaalde, komt vanaf haar verjaardag aan haarzelf toe. Zij spreekt met beide ouders een maandbedrag af tot haar eenentwintigste. Zou haar vader weigeren, dan kan zij zelf een bijdrage laten vaststellen; het bedrag dat eerder voor haar was bepaald, loopt intussen door als bijdrage in levensonderhoud en studie (artikel 1:395b BW).

In de praktijk

Afspraken rond de achttiende verjaardag gaan meestal over het bedrag, de ontvanger, de ingangsdatum en wat er gebeurt bij een bijbaan of studievertraging. Wordt er niet betaald, dan is het vanaf dat moment het kind zelf dat de betalende ouder moet aanspreken. Loopt het vast, dan kan de rechtbank op verzoek een bijdrage vaststellen; daarvoor hebt u een advocaat nodig. Voor voorlichting over studiefinanciering en inkomen kunt u bij de gemeente of het Juridisch Loket terecht.