Boek 1 Artikel 439 (1:439 BW)

Bewind beschermt de rechthebbende, maar het mag het handelsverkeer niet onbetrouwbaar maken. Een winkelier of een koper kan niet bij iedere transactie onderzoeken of aan de andere kant van de tafel iemand staat wiens goederen onder bewind staan. Dit artikel legt de grens: het bewind werkt alleen tegen wie ervan wist of ervan had moeten weten.

Handelingen door of jegens de rechthebbende

Verricht de rechthebbende ondanks het bewind zelf een beheers- of beschikkingshandeling die aan de bewindvoerder toekomt, of wordt zo'n handeling tot hem gericht, dan is die ongeldig. Dit artikel schept die ongeldigheid niet zelf, maar gaat ervan uit en bepaalt alleen wanneer zij kan worden ingeroepen: uitsluitend tegenover een wederpartij die het bewind kende of had behoren te kennen. Wist die van niets en hoefde zij ook niets te vermoeden, dan kan de ongeldigheid haar niet worden tegengeworpen. Het eerste lid noemt beide richtingen: een rechtshandeling verricht door de rechthebbende en een rechtshandeling gericht tot de rechthebbende.

Vervreemding en bezwaring door een onbevoegde

Het tweede geval gaat over goederen die zijn verkocht of bezwaard door iemand die daartoe door het bewind niet bevoegd was. Ook dan geldt: de onbevoegdheid kan alleen worden tegengeworpen aan een verkrijger die het bewind kende of had moeten kennen. Wie te goeder trouw een auto koopt of een recht van hypotheek krijgt, wordt beschermd.

Wanneer moet je het weten

Beide leden gebruiken dezelfde maatstaf: de wederpartij of verkrijger kende het bewind of had het behoren te kennen. Werkelijke wetenschap en behoren te weten staan daarin naast elkaar.

Een voorbeeld. Een man onder bewind verkoopt zijn scooter aan een buurman die nergens van weet. De bewindvoerder kan die verkoop niet zomaar terugdraaien; de buurman wordt beschermd. Verkoopt dezelfde man zijn auto aan een handelaar die van het bewind op de hoogte is, dan ligt het anders: tegenover die koper kan het ontbreken van bevoegdheid wel worden ingeroepen.

In de praktijk

Los van dit artikel bepaalt artikel 1:440 BW dat schulden uit zulke handelingen niet op de onder bewind staande goederen kunnen worden verhaald.