Boek 1 Artikel 446a (1:446a BW)

Een bewind kan jaren duren, soms een leven lang. Het risico is dat het blijft doorlopen omdat niemand zich meer afvraagt of het nog past bij de situatie. Dit artikel dwingt tot die vraag: elke vijf jaar, of eerder als de kantonrechter dat bepaalt, brengt de bewindvoerder verslag uit over het verloop van het bewind.

Waarover het verslag gaat

Het gaat niet om cijfers; daarvoor dient de rekening en verantwoording. Het gaat om de vraag of het bewind nog moet doorlopen, of dat een minder ver strekkende voorziening volstaat, dan wel juist een verder strekkende nodig is. De bewindvoerder moet zich daar uitdrukkelijk over uitlaten.

• Minder ver. De rechthebbende heeft zijn administratie weer op orde en zou met budgetbegeleiding of een volmacht toekunnen. Dan kan opheffing van het bewind of het vrijgeven van een deel van de goederen aan de orde zijn.
• Verder. De toestand is verslechterd en er zijn ook beslissingen over zorg en verpleging die niemand kan nemen. Dan kan mentorschap erbij nodig zijn, of in het uiterste geval curatele.

- Gelijk. Blijft de situatie zoals zij is, dan wordt dat gemotiveerd vastgesteld en loopt het bewind door.

Tussentijds melden

Naast dat periodieke verslag geldt een doorlopende plicht: feiten die voor het bewind en het voortduren daarvan van betekenis zijn, deelt de bewindvoerder terstond aan de kantonrechter mee. Denk aan een verhuizing naar een instelling, een erfenis, herstel na een periode van ziekte, een verslechtering van de gezondheid of het overlijden van de partner die het huishouden deed.

Zo blijft het toezicht actueel en hoeft de kantonrechter niet vijf jaar te wachten met ingrijpen.

Wat de kantonrechter ermee doet

Het verslag is geen beslissing, maar kan er wel toe leiden. De kantonrechter kan het bewind uit eigen beweging opheffen als de noodzaak is weggevallen, hij kan goederen uit het bewind ontslaan of het bewind juist uitbreiden, en hij kan de rechthebbende en de bewindvoerder oproepen om erover te spreken. Gaat het om een bewind wegens verkwisting of problematische schulden, dan mag het college van burgemeester en wethouders van de woonplaats van de rechthebbende zelf om onderbewindstelling vragen; die bevoegdheid speelt echter bij de instelling van zo'n bewind en niet bij deze vijfjaarlijkse evaluatie.

Een voorbeeld. Een man kwam vijf jaar geleden onder bewind na een burn-out met forse schulden. De schulden zijn afgelost, hij werkt weer en betaalt zijn vaste lasten zelf. In zijn verslag schrijft de bewindvoerder dat voortzetting niet meer nodig is en stelt hij opheffing voor. De kantonrechter hoort de man en heft het bewind op.

In de praktijk

Voor de rechthebbende is dit het moment om te zeggen wat u zelf wilt en aankunt; laat u horen, ook als de bewindvoerder een andere inschatting maakt. Voor familieleden geldt hetzelfde: uw waarneming van hoe het thuis gaat, is voor de kantonrechter waardevol. Voor bewindvoerders is het geen formulier maar een inhoudelijk oordeel; schrijf op wat er is veranderd en wat de rechthebbende zelf zegt. Wilt u het bewind eerder laten beoordelen, wacht dan niet op het verslag maar dien een verzoek in op grond van artikel 1:449 BW.