Boek 1 Artikel 410 (1:410 BW)

Is er eenmaal een bewindvoerder benoemd over de goederen van een afwezige, dan moet duidelijk zijn wat hij mag, wat hij moet en aan wie hij verantwoording aflegt. Artikel 1:410 BW regelt dat door de bepalingen over het bewind van de voogd van overeenkomstige toepassing te verklaren, met een eigen verantwoordingsplicht erbovenop. De kantonrechter kan daarvan afwijken; de wet laat hem ruimte om het bewind op de situatie toe te snijden.

Dezelfde regels als bij de voogd

Voor het beheer van het vermogen wordt aangesloten bij de regels die gelden voor de voogd die het vermogen van een minderjarige beheert. Dat betekent onder meer dat de bewindvoerder als een zorgvuldig beheerder moet optreden en voor ingrijpende handelingen niet zonder meer zijn gang kan gaan. Bepaalt de kantonrechter iets anders, dan geldt wat hij heeft bepaald: de aansluiting bij het voogdijbewind is de hoofdregel, geen dwingend keurslijf.

Rekening en beloning

De bewindvoerder moet elk jaar bij de griffie van de rechtbank een rekening van zijn bewind indienen. Zo blijft controleerbaar wat er met het vermogen van de afwezige gebeurt terwijl deze zich niet kan verweren. Keurt de kantonrechter zo'n rekening goed, dan is de zaak daarmee niet definitief afgedaan: rechthebbenden kunnen na het einde van het bewind over dezelfde periode alsnog rekening en verantwoording vragen, voor zover dat niet onredelijk is. De goedkeuring biedt de bewindvoerder dus geen volledige dekking achteraf.

De bewindvoerder heeft recht op een beloning volgens de regels die de minister daarvoor heeft vastgesteld. De hoogte is dus niet vrij te bepalen en niet iets om met belanghebbenden over te onderhandelen; er geldt een landelijke regeling.

Meer dan alleen het vermogen

Het bewind gaat in de eerste plaats over goederen, maar de bewindvoerder kan ook opkomen voor andere belangen van de afwezige dan vermogensbelangen, tenzij de kantonrechter dat heeft uitgesloten. Denk aan het bewaken van gegevens of het reageren op een besluit dat de afwezige raakt. Daarmee verschilt deze figuur van een bewind dat strikt tot geld en goederen beperkt blijft.

Als het misgaat

De kantonrechter kan de bewindvoerder op elk moment ontslaan en door een ander vervangen. Daarvoor is geen bepaald tijdstip of vaste aanleiding voorgeschreven. Belanghebbenden die vinden dat het bewind niet goed loopt, kunnen dat dus bij de kantonrechter aankaarten; die kan ingrijpen zodra hij dat nodig acht.

Een voorbeeld. Een broer wordt benoemd tot bewindvoerder over de goederen van zijn vermiste zus. Hij betaalt haar vaste lasten, verhuurt haar woning en dient elk jaar een rekening in bij de griffie. Als andere familieleden vinden dat hij te veel op eigen houtje doet, kunnen zij zich tot de kantonrechter wenden, die hem kan vervangen.

In de praktijk

• Houd een deugdelijke administratie bij. Elke uitgave en ontvangst moet in de jaarlijkse rekening terug te vinden zijn.
• Vraag bij twijfel de kantonrechter. Die kan afwijkende regels stellen of vooraf duidelijkheid geven over de grenzen van de taak.
• Scheid vermogens strikt. Het vermogen van de afwezige blijft van hem; het is geen middel om zaken van de bewindvoerder zelf mee te regelen.

Voor familieleden is de kern eenvoudig: het bewind is er om de belangen van de afwezige te beschermen, niet om over zijn bezit te beschikken. De verantwoording bij de rechtbank en de mogelijkheid van ontslag zijn de waarborgen die daarbij horen.