Boek 1 Artikel 164 (1:164 BW)

Rond een scheiding kan een echtgenoot in de verleiding komen om het gezamenlijke vermogen te laten slinken: snel geld opnemen, spullen verkopen of onnodige schulden aangaan. Dit artikel geeft daar een remedie tegen. Wie de gemeenschap van goederen op zo'n manier heeft benadeeld, moet de aangerichte schade aan die gemeenschap vergoeden nadat de echtscheiding is ingeschreven.

Drie vormen van benadeling

• Lichtvaardige schulden. Schulden die zonder redelijke grond zijn aangegaan en de gemeenschap belasten.
• Verspilling. Goederen van de gemeenschap er doorheen jagen, weggeven of ver onder de waarde van de hand doen.

- Handelen zonder toestemming. Rechtshandelingen verrichten waarvoor artikel 1:88 BW de toestemming van de andere echtgenoot eist, zonder die toestemming of zonder vervangende beslissing van de rechtbank.

Het tijdvak dat meetelt

Niet elk onverstandig besluit uit het verleden valt hieronder. Het gaat om gedrag na de aanvang van het geding of binnen zes maanden daarvoor. De wetgever gaat er dus van uit dat een echtgenoot in de laatste maanden voor de procedure al weet wat er speelt. Wat lang daarvoor is gebeurd, moet langs een andere weg worden opgelost, bijvoorbeeld in de discussie over de verdeling zelf.

Wat de benadeelde kan doen

De vergoedingsplicht ontstaat pas na de inschrijving van de echtscheidingsbeschikking; daarvoor is er nog niets te verdelen. De vordering moet worden ingesteld binnen drie jaren na die inschrijving. Dat is een harde grens: wie later ontdekt dat er destijds geld is verdwenen en dan pas gaat procederen, staat met lege handen. De schade wordt vergoed aan de gemeenschap, zodat beide echtgenoten er weer een gelijk aandeel in hebben.

Een voorbeeld. Kort voordat het echtscheidingsverzoek wordt ingediend, neemt een echtgenoot een groot bedrag van de gezamenlijke spaarrekening op en verliest dat in korte tijd met gokken. Bij de afwikkeling kan de ander vergoeding van die schade vorderen, zodat het verdwenen bedrag alsnog in de verdeling wordt betrokken.

In de praktijk

Bewaar bankafschriften van het jaar voor de scheiding en vraag ze zo nodig op bij de bank; zonder overzicht is benadeling nauwelijks aan te tonen. Ziet u vlak voor of tijdens de procedure vreemde opnames of verkopen, meld dat dan meteen aan uw advocaat, zodat het in de lopende zaak kan worden meegenomen. Wacht niet af: de termijn van drie jaren loopt vanaf de inschrijving van de scheiding.