Boek 1 Artikel 45a (1:45a BW)

Bij de melding van een voorgenomen huwelijk moeten soms overlijdensgegevens worden aangeleverd: van degenen wier toestemming nodig zou zijn geweest als zij nog hadden geleefd. Zijn die gegevens niet te achterhalen, dan biedt artikel 1:45a BW een uitweg in de vorm van een beëdigde verklaring.

Wanneer u deze weg mag gebruiken

De gegevens over het overlijden kunnen niet worden geverifieerd, én u bent niet in staat de overlijdensakte of -akten over te leggen. Kan de akte wel worden opgevraagd, dan is dat de aangewezen weg.

Beide voorwaarden moeten samen vervuld zijn.

De verklaring wordt afgelegd door de aanstaande echtgenoten. Welke overlijdensgegevens nodig zijn, volgt uit artikel 1:44 lid 1 onder c BW: het gaat om de gegevens van degenen wier toestemming voor het huwelijk vereist zou zijn geweest als zij nog in leven waren. Wie dat in een concreet geval zijn, hangt af van de toestemmingsregels in de artikelen die aan de huwelijksvoltrekking voorafgaan.

Onder ede, bij dezelfde ambtenaar

De verklaring wordt afgelegd tegenover de ambtenaar van de burgerlijke stand die het huwelijk zal voltrekken. Onder ede verklaren is een serieuze stap: wie bewust onjuist verklaart, is strafbaar. De ambtenaar maakt van de verklaring melding in de huwelijksakte, zodat later terug te vinden is waarop het huwelijk is gebaseerd.

Wat het wel en niet oplost

De verklaring haalt een obstakel weg voor de voltrekking van het huwelijk. Zij is geen algemeen bewijs van overlijden. Voor andere kwesties, zoals een nalatenschap of een uitkering, kunnen instanties nog steeds om een overlijdensakte of om een rechterlijke vaststelling vragen.

Wie een overlijden wel structureel vastgelegd wil krijgen, moet daarvoor een aparte route bewandelen. De gemeente kan uitleggen welke mogelijkheden er zijn als het overlijden in het buitenland heeft plaatsgevonden.

Een voorbeeld. Een persoon wiens overlijdensgegevens bij de melding van het huwelijk nodig zijn, is overleden in een land waar de burgerlijke stand na een oorlog niet meer functioneert. De gemeente kan het overlijden niet nagaan en een akte is niet te krijgen. De aanstaande echtgenoten leggen daarover samen onder ede een verklaring af bij de ambtenaar die hen zal trouwen, en die vermeldt dat in de huwelijksakte.

In de praktijk

De gemeente kan vroeg in het traject aangeven welke overlijdensgegevens zij precies nodig heeft. Wat er wel aan stukken is, zoals een rouwkaart, een bericht van een instantie of een verklaring van een ambassade, kan helpen om de situatie aan het loket duidelijk te maken. De beëdigde verklaring is bedoeld voor het geval dat de akte er werkelijk niet is.