Boek 1 Artikel 91 (1:91 BW)

Deze bepaling geeft een uitweg als het beheer van goederen vastloopt. Kan een echtgenoot zijn eigen goederen of de goederen van de gemeenschap niet besturen, bijvoorbeeld doordat hij afwezig is, of schiet hij in ernstige mate tekort in het bestuur van de gemeenschapsgoederen, dan kan de rechtbank op verzoek van de ander het bestuur aan die ander opdragen, met uitsluiting van de eerste.

Wanneer dit kan

• Onmogelijkheid: uw echtgenoot is spoorloos, verblijft langdurig in het buitenland, is gedetineerd of kan door zijn gezondheid geen beslissingen meer nemen.
• Ernstig tekortschieten: hij verwaarloost het beheer van het gezamenlijke vermogen zo erg dat er schade dreigt. Deze grond geldt alleen voor de goederen van de gemeenschap, niet voor zijn privévermogen.

Het onderscheid tussen beide gronden doet ertoe. Bij onmogelijkheid kan het verzoek zowel de eigen goederen van de verhinderde echtgenoot als de gemeenschapsgoederen betreffen; bij ernstig tekortschieten blijft het eigen vermogen van de nalatige echtgenoot buiten bereik. Wie het verzoek doet, moet de feiten stellen en zo nodig bewijzen die de gekozen grond dragen.

Wie beslist en hoe de procedure loopt

Het verzoek gaat naar de rechtbank. Beide echtgenoten worden opgeroepen; heeft degene wiens bestuur ter discussie staat een vertegenwoordiger aangesteld, dan wordt ook die opgeroepen. De rechter kan het bestuur over alle goederen of over een deel daarvan opdragen en kan daarbij nadere regels stellen over het bestuur en over de vertegenwoordiging. Voor goederen die niet in de beschikking worden genoemd, blijft de gewone verdeling van bestuur gelden.

Wat de opdracht meebrengt

De echtgenoot aan wie het bestuur wordt opgedragen, mag de ander ook vertegenwoordigen bij andere handelingen dan bestuurshandelingen met betrekking tot die goederen. Hij kan dus optreden waar dat voor die goederen nodig is. In de verhouding tussen de echtgenoten gelden daarbij de regels over opdracht: zorgvuldig handelen en verantwoording kunnen afleggen.

Voor de werking tegenover anderen sluit de wet aan bij de regeling over de opheffing van aansprakelijkheid: de beschikking kan pas aan onwetende derden worden tegengeworpen na inschrijving in het huwelijksgoederenregister en het verstrijken van de daar genoemde termijn, en de rechter kan bekendmaking in dagbladen voorschrijven.

Terugdraaien als de situatie verandert

De beslissing is niet voor eeuwig. Bij veranderde omstandigheden kan zij op dezelfde manier waarop zij tot stand kwam worden gewijzigd of opgeheven. Keert de afwezige echtgenoot terug of herstelt hij, dan kan het bestuur weer bij hem terugkomen.

In de praktijk

Een man raakt na een ongeval langdurig buiten bewustzijn. Er moet een huis worden verkocht en er lopen contracten door. Zijn vrouw vraagt de rechtbank haar het bestuur over de gemeenschapsgoederen op te dragen, zodat zij kan handelen zonder telkens vast te lopen. Zij vermeldt in haar verzoek om welke goederen het gaat, zodat de rechter het bestuur zo nodig tot dat deel kan beperken en er regels bij kan stellen.