Boek 1 Artikel 435 (1:435 BW)

Benoeming van de bewindvoerder en de eisen aan die persoon

De rechter die het bewind instelt, benoemt daarbij of zo spoedig mogelijk daarna een bewindvoerder. Hij vergewist zich van de bereidheid en vormt zich een oordeel over de geschiktheid van de te benoemen persoon.
Zo nodig kan een tijdelijke bewindvoerder worden benoemd.
De rechter volgt bij de benoeming van de bewindvoerder de uitdrukkelijke voorkeur van de rechthebbende, tenzij gegronde redenen zich tegen zodanige benoeming verzetten.
Tenzij het vorige lid is toegepast, wordt, indien de rechthebbende is gehuwd, een geregistreerd partnerschap is aangegaan of anderszins een levensgezel heeft, bij voorkeur de echtgenoot, de geregistreerde partner dan wel andere levensgezel tot bewindvoerder benoemd. Is de vorige zin niet van toepassing dan wordt bij voorkeur een van zijn ouders, kinderen, broers of zusters tot bewindvoerder benoemd. Huwt de rechthebbende, gaat hij een geregistreerd partnerschap aan of verkrijgt hij een andere levensgezel, dan kan ieder van hen verzoeken dat de echtgenoot, de geregistreerde partner dan wel de andere levensgezel van de rechthebbende in de plaats van de tegenwoordige bewindvoerder wordt benoemd.
Rechtspersonen met volledige rechtsbevoegdheid kunnen tot bewindvoerder worden benoemd.
De volgende personen kunnen niet tot bewindvoerder worden benoemd: a. handelingsonbekwamen; b. zij ten behoeve van wie een mentorschap is ingesteld; c. zij van wie één of meer goederen onder een bewind als bedoeld in titel 19 staan; d. zij die in staat van faillissement verkeren; e. zij ten aanzien van wie de schuldsaneringsregeling natuurlijke personen van toepassing is; f. de bewindvoerder van de rechthebbende in de zin artikel 287, derde lid, van de Faillissementswet; g. een direct betrokken of behandelend hulpverlener; h. personen behorende tot de leiding of tot het personeel van de instelling waar de rechthebbende wordt verzorgd of die aan de rechthebbende begeleiding biedt; i. personen verbonden met de instelling waar de rechthebbende wordt verzorgd of die aan de rechthebbende begeleiding biedt, doordat: 1° de instelling of personen behorende tot de leiding van de instelling, alleen of samen meer dan de helft van de stemrechten in de algemene vergadering van de rechtspersoon kunnen uitoefenen, dan wel meer dan de helft van de bestuurders of van de commissarissen van de rechtspersoon kunnen benoemen of ontslaan, 2° de persoon en de instelling deel uitmaken van een groep in de zin van artikel 24b van boek 2, of 3° de bestuurder van de rechtspersoon tevens behoort tot de leiding of het personeel van de instelling.
Een andere persoon dan in het vierde lid bedoeld, die ten behoeve van drie of meer personen bewindvoerder, curator of mentor is, komt alleen dan voor benoeming in aanmerking indien deze wat zijn bedrijfsvoering en scholing betreft, alsmede, voor zover van toepassing, de werving, de scholing en begeleiding van en het toezicht op de personen door wie hij de taken van een bewindvoerder uitoefent, voldoet aan bij algemene maatregel van bestuur te stellen kwaliteitseisen, alsmede aan de verplichtingen bedoeld in artikel 436, vierde lid, en artikel 15i van boek 3.
De persoon, bedoeld in het zevende lid, legt aan de rechter die hem benoemt, over: a. zijn verklaring dat hij aan de in het zevende lid bedoelde kwaliteitseisen en verplichtingen voldoet, b. een verslag van een accountant als bedoeld in artikel 393, eerste lid, van boek 2, van diens bevindingen over de wijze waarop aan de eisen en verplichtingen wordt voldaan, en c. een verklaring van de accountant omtrent de balans en staat van baten en lasten, bedoeld in artikel 10 van boek 2, dan wel, voor zover van toepassing, omtrent de jaarrekening overeenkomstig titel 9 van boek 2. Artikel 396, zevende lid, van boek 2 is ten aanzien van artikel 393 lid 1 niet van toepassing. Bij algemene maatregel van bestuur kunnen nadere regels worden gesteld omtrent de vorm en de inhoud van de verklaringen en het verslag, alsmede de wijze van overlegging. Toont de persoon aan dat hij in de twaalf maanden voorafgaande aan zijn benoeming de verklaringen en het verslag reeds aan de rechter heeft overgelegd, dan is hij van de overlegging vrijgesteld.
Van de overlegging van de in het achtste lid bedoelde verklaring van de accountant zijn vrijgesteld: a. zij die een financiële onderneming zijn die ingevolge de Wet op het financieel toezicht het bedrijf van bank mogen uitoefenen, b. notarissen, c. gerechtsdeurwaarders, d. accountants. Bij algemene maatregel van bestuur kunnen de in de vorige zin bedoelde ondernemingen en beroepsbeoefenaren geheel of gedeeltelijk worden vrijgesteld van de in het zevende lid bedoelde eisen inzake de werving, scholing en bedrijfsvoering
De benoemde wordt bewindvoerder daags nadat de beschikking is verstrekt of verzonden, tenzij de beschikking een later tijdstip vermeldt.

Toelichting

Een bewind valt of staat met de persoon die het uitvoert. Dit artikel bepaalt wie bewindvoerder wordt, wiens wens daarbij voorgaat, wie het beslist niet mag worden en welke eisen gelden voor wie er zijn beroep van maakt.

De benoeming

De rechter die het bewind instelt, benoemt daarbij of zo snel mogelijk daarna een bewindvoerder. Hij gaat na of de beoogde persoon bereid is en vormt zich een oordeel over diens geschiktheid. Zo nodig kan hij eerst een tijdelijke bewindvoerder benoemen, bijvoorbeeld als er haast is en de geschikte kandidaat nog niet in beeld is. Ook een rechtspersoon met volledige rechtsbevoegdheid kan bewindvoerder zijn; zo werken de meeste professionele bewindvoerderskantoren.

Wie voorrang heeft

De wens van de rechthebbende. Spreekt hij een uitdrukkelijke voorkeur uit, dan volgt de rechter die, tenzij er gegronde redenen tegen zijn. Dit is de sterkste regel van het artikel: wie zelf een broer, een dochter of een bepaald kantoor wil, krijgt dat in beginsel.
Partner en naaste familie. Is er geen voorkeur uitgesproken, of volgt de rechter een uitgesproken voorkeur niet omdat er gegronde redenen tegen zijn, dan wordt bij voorkeur de echtgenoot, de geregistreerde partner of een andere levensgezel benoemd, en anders een ouder, kind, broer of zus.

- Later trouwen of samenwonen. Krijgt de rechthebbende daarna een partner, dan kan ieder van hen vragen die partner in de plaats van de huidige bewindvoerder te benoemen.

Wie het niet kan worden

De wet sluit een aantal personen uit. Handelingsonbekwamen, mensen voor wie zelf een mentorschap is ingesteld, mensen van wie goederen onder bewind staan, wie failliet is verklaard of in de wettelijke schuldsanering zit, en de bewindvoerder van de rechthebbende in het kader van de schuldsanering.

Daarnaast, en dat is minstens zo belangrijk, kan de direct betrokken of behandelend hulpverlener het niet worden, evenmin als leiding of personeel van de instelling die de rechthebbende verzorgt of begeleidt, of personen die via zeggenschap of via een groepsverband met die instelling zijn verbonden. Zo wordt voorkomen dat degene die de zorg levert en factureert, tegelijk over het geld van de cliënt gaat.

Eisen aan wie het beroepsmatig doet

Wie voor drie of meer mensen bewindvoerder, curator of mentor is en niet tot de naaste familiekring behoort, moet voldoen aan bij algemene maatregel van bestuur gestelde kwaliteitseisen over bedrijfsvoering, scholing, werving en toezicht op de eigen medewerkers. Bij de benoeming legt hij een eigen verklaring over, een accountantsverslag over de wijze waarop hij aan die eisen voldoet en een accountantsverklaring over de financiële stukken. Heeft hij die in de twaalf maanden vóór de benoeming al ingeleverd, dan hoeft dat niet nogmaals. Banken, notarissen, gerechtsdeurwaarders en accountants zijn van de accountantsverklaring vrijgesteld.

De benoemde wordt bewindvoerder op de dag na de verstrekking of verzending van de beschikking, tenzij daarin een later moment staat.

Een voorbeeld. Een vrouw met beginnende dementie wil dat haar dochter het regelt en zegt dat tegen de kantonrechter. De rechter benoemt de dochter, ook al zou het verzorgingshuis liever met een professioneel kantoor werken; de begeleider van dat huis mag het sowieso niet worden.

In de praktijk

Noem uw voorkeur schriftelijk in het verzoek en laat de kandidaat een bereidverklaring meesturen. Bespreek vooraf wat het kost: een professionele bewindvoerder wordt betaald volgens vaste regels, een familielid vaak niet. Twijfelt u of een familielid het aankan, dan kan de kantonrechter twee bewindvoerders benoemen; artikel 1:437 BW regelt hoe dat werkt.

Redactionele toelichting . Geen juridisch advies.

Wettekst