Boek 1 Artikel 261 (1:261 BW)

Een ondertoezichtstelling hoeft niet uitgezeten te worden tot de einddatum. Is de grond voor de maatregel niet langer vervuld, dan kan de kinderrechter haar tussentijds opheffen. Het gaat om dezelfde grond als bij het uitspreken van de maatregel: de ernstige bedreiging in de ontwikkeling van het kind, het niet of onvoldoende aanvaarden van de nodige zorg en de verwachting dat de ouders binnen een aanvaardbare termijn de verzorging en opvoeding weer zelf kunnen dragen.

Wanneer opheffing aan de orde is

Opheffing is aan de orde als de zorgen zijn weggenomen of als de ouders de nodige hulp inmiddels aanvaarden, zodat dwang niet meer nodig is. Het gaat er niet om of alle problemen zijn opgelost; de vraag is of nog steeds aan de wettelijke grond is voldaan. Is aan alle onderdelen van die grond nog voldaan, dan blijft de maatregel, ook als de samenwerking moeizaam verloopt.

Wie het kan vragen

Vooraan staat de instelling die de ondertoezichtstelling uitvoert. Doet zij het niet, dan kunnen ook de raad voor de kinderbescherming, een ouder met gezag en de minderjarige van twaalf jaar of ouder een verzoek indienen. Dat een jongere dit zelf kan vragen is van belang: hij heeft daarmee een eigen ingang bij de rechter, los van zijn ouders.

Hoe de rechter beoordeelt

De kinderrechter kijkt naar de situatie van dit moment. Hij hoort de ouders, de instelling en meestal ook het kind, en betrekt de rapportage over het verloop van de maatregel. Wijst hij het verzoek af, dan loopt de ondertoezichtstelling gewoon door tot de einddatum, tenzij die intussen wordt verlengd.

Opheffing is iets anders dan vervanging van de instelling, waarvoor artikel 1:259 BW een aparte regeling geeft, en iets anders dan het aanvechten van een concrete aanwijzing. Wie het oneens is met hoe de maatregel wordt uitgevoerd, kiest dus een andere weg dan wie vindt dat de maatregel als zodanig niet meer nodig is.

Een voorbeeld. Een moeder heeft na een halfjaar de behandeling voor haar zoon geregeld, de school meldt dat het goed gaat en zij werkt zonder problemen samen met de hulpverlening. Zij verzoekt de kinderrechter de ondertoezichtstelling op te heffen. Vindt de rechter dat de bedreiging is weggenomen, dan eindigt de maatregel eerder dan gepland.

In de praktijk

Bespreek een opheffingsverzoek eerst met de jeugdbeschermer; soms dient de instelling het zelf in en scheelt dat een procedure. Onderbouw uw verzoek met concrete stukken: verslagen van school, van de huisarts of van de behandelaar. Een advocaat kan u helpen bij het opstellen; ook een jongere van twaalf jaar of ouder kan het verzoek zelf doen.