Boek 1 Artikel 41a (1:41a BW)

Verder van elkaar af staande familieleden mogen trouwen, maar niet zonder meer. Artikel 1:41a BW stelt een voorwaarde voor bloedverwanten in de derde of vierde graad in de zijlinie: beiden moeten bij de ambtenaar van de burgerlijke stand onder ede verklaren dat zij het huwelijk vrijwillig aangaan.

Om welke familieleden het gaat

De zijlinie is de tak van de familie die niet rechtstreeks boven of onder u ligt. In de derde graad zitten oom en nicht of tante en neef; in de vierde graad de volle neven en nichten, de kinderen van broers en zussen van uw ouders. Ook hier telt zowel de verwantschap van nature als de familierechtelijke verwantschap.

Wie verder van elkaar afstaat, valt buiten deze bepaling en kan zonder deze extra stap trouwen.

Wat een beëdigde verklaring is

Beëdigd betekent dat u de verklaring onder ede aflegt. Daarmee is een onware verklaring niet vrijblijvend: liegen onder ede is strafbaar. Ieder van beiden legt de verklaring afzonderlijk af, ten overstaan van de ambtenaar van de burgerlijke stand.

De inhoud is beperkt maar wezenlijk: dat u uw vrije toestemming tot het huwelijk geeft. Het gaat dus niet over de vraag of het huwelijk verstandig is, maar of het uw eigen keuze is.

Waarom deze eis bestaat

Binnen families wordt soms druk uitgeoefend om met een bepaald familielid te trouwen. Door beide partners apart en onder ede te laten verklaren dat zij vrij toestemmen, ontstaat een moment waarop iemand die onder druk staat dat kan laten blijken, buiten de familie om. De ambtenaar die twijfelt aan de vrijwilligheid, kan dat signaleren.

Een voorbeeld. Twee volle neven en nichten willen trouwen. Zij melden hun voornemen bij de gemeente en leggen ieder afzonderlijk de beëdigde verklaring af. Daarna kan het huwelijk gewoon worden voltrokken; de verwantschap staat er dan niet meer aan in de weg.

In de praktijk

Meld bij de gemeente meteen dat u familie van elkaar bent, dan kan de afspraak voor de verklaring in de planning worden meegenomen. Voelt u zich onder druk gezet om te trouwen, zeg dat dan tegen de ambtenaar of vraag om een gesprek zonder uw familie erbij. U kunt ook terecht bij Veilig Thuis of het Juridisch Loket; er is dan hulp mogelijk zonder dat u zelf de confrontatie hoeft aan te gaan.