Boek 1 Artikel 142 (1:142 BW)

Bij elke afrekening is de vraag: naar welk moment kijken we? Artikel 1:142 BW geeft daarop het antwoord. Het wijst voor elke manier waarop een huwelijk of geregistreerd partnerschap eindigt, of waarop de verrekenplicht wordt opgeheven, één tijdstip aan waarop de samenstelling en de omvang van het te verrekenen vermogen worden bepaald. Wat daarna nog wordt verdiend of uitgegeven, valt buiten de afrekening.

De tijdstippen op een rij

• Overlijden — eindigt het huwelijk of geregistreerd partnerschap doordat een van beiden overlijdt, dan telt het moment van overlijden.
• Echtscheiding of scheiding van tafel en bed — het moment waarop het verzoek daartoe wordt ingediend, niet de datum van de uitspraak of van de inschrijving.
• Opheffing van de verrekenplicht door de rechter — het moment waarop het verzoek tot opheffing als bedoeld in artikel 1:139 BW wordt ingediend.
• Geregistreerd partnerschap — bij beëindiging met wederzijds goedvinden het sluiten van de beëindigingsovereenkomst, en bij ontbinding op verzoek het indienen van dat verzoek.
• Vermissing gevolgd door een nieuw huwelijk of partnerschap — het moment waarop de beschikking over de vermissing onherroepelijk is geworden.

- Opheffing bij huwelijkse voorwaarden — het tijdstip dat voortvloeit uit de regels over wijziging van huwelijkse voorwaarden.

Waarom het indienen van het verzoek telt

Voor de echtscheiding is bewust gekozen voor de dag van indiening. Vanaf dat moment gaan de echtgenoten hun eigen weg en is het niet redelijk dat de een nog meedeelt in wat de ander daarna opbouwt, of meebetaalt aan wat de ander daarna verliest. Het bevriest bovendien een duidelijk aanwijsbaar moment, dat uit het griffiedossier blijkt.

Afwijken kan, maar niet altijd

Van de meeste tijdstippen kan bij overeenkomst worden afgeweken, mits die overeenkomst op schrift staat. Dat geldt voor echtscheiding, scheiding van tafel en bed, opheffing door de rechter en de beide vormen van beëindiging van het geregistreerd partnerschap. Van de overige tijdstippen kan niet worden afgeweken: dat bij overlijden, dat bij vermissing en dat bij opheffing van de verrekenplicht bij huwelijkse voorwaarden.

Een voorbeeld: een echtpaar gaat feitelijk uit elkaar, maar dient het echtscheidingsverzoek pas twee jaar later in. Zonder afspraak telt de latere datum, zodat wat in die twee jaar is opgebouwd nog meedoet. Willen zij aansluiten bij het moment van feitelijk uiteengaan, dan kunnen zij dat schriftelijk afspreken.

In de praktijk

Bespreek de peildatum vroeg, want zij bepaalt vaak meer dan de discussie over de verdeelsleutel: op de ene datum staat er een bonus op de rekening, op de andere niet. Leg een afwijkende afspraak altijd schriftelijk vast, bij voorkeur via een advocaat, een mediator of een notaris. Let er ook op dat de peildatum voor de samenstelling van het vermogen iets anders is dan het moment waarop een goed wordt gewaardeerd; over dat laatste maakt u aparte afspraken.