Boek 1 Artikel 51 (1:51 BW)

Niet iedereen kan een huwelijk tegenhouden. Artikel 1:51 BW wijst aan wie dat op de grond van ontbrekende huwelijksvereisten mag doen: bloedverwanten in de rechte lijn, broers en zussen, en de curator van een van de aanstaande echtgenoten. Daarnaast geeft het een aparte bevoegdheid voor het geval de ander onder curatele staat.

Wie bevoegd zijn

Bloedverwanten in de rechte lijn zijn ouders, grootouders, kinderen en kleinkinderen. Daarnaast zijn broers en zussen bevoegd, en de curator. De kring is bewust beperkt: het gaat om mensen die dicht bij de betrokkene staan of die formeel voor hem optreden. Vrienden, buren of een gewezen partner kunnen op deze grond niet stuiten. Wie nog door een huwelijk of een geregistreerd partnerschap met een van de partijen is verbonden, kan het nieuwe huwelijk wel stuiten, maar dan op grond van artikel 1:52 BW en juist vanwege die nog bestaande verbintenis.

Los daarvan heeft het openbaar ministerie een eigen positie bij de stuiting. Wie zelf niet tot de bevoegde kring hoort maar zich wel zorgen maakt, kan dus beter daar aankloppen.

De bijzondere grond bij curatele

Het tweede lid geeft dezelfde personen een extra bevoegdheid. Staat de andere aanstaande echtgenoot onder curatele en zou het huwelijk klaarblijkelijk het ongeluk veroorzaken van hun familielid of van degene over wie zij curator zijn, dan kunnen zij ook op die grond stuiten.

De maatstaf is streng. Klaarblijkelijk betekent dat het zonneklaar moet zijn; het gaat niet om de vraag of de familie de partner een geschikte keuze vindt of om afkeuring van de relatie. Het gaat om een ernstige, voorzienbare schade voor degene die zij willen beschermen.

Wat stuiting betekent

Zolang de stuiting loopt, mag het huwelijk niet worden voltrokken. De aanstaande echtgenoten kunnen zich daartegen verweren en de rechter kan de stuiting opheffen. Stuiting is dus geen laatste woord, maar een pauzeknop waarmee de zaak eerst wordt beoordeeld.

Voor het paar is dat ingrijpend: een geplande dag gaat niet door en het conflict met de familie ligt op tafel. Voor degene die onder druk staat of die bescherming nodig heeft, kan het juist redding zijn.

Een voorbeeld. Een vrouw wil trouwen met een man die onder curatele staat en bij wie de schulden hoog zijn opgelopen. Haar ouders en haar broer vrezen dat dit huwelijk haar in het ongeluk stort. Omdat haar aanstaande echtgenoot onder curatele staat, kunnen zij op deze grond stuiten; de rechter beoordeelt vervolgens of dat terecht is.

In de praktijk

Overweegt u te stuiten, laat u dan eerst adviseren over de grond en de vorm, want een stuiting is een formele stap met kosten en gevolgen voor de familieverhoudingen. Verzamel concrete feiten in plaats van indrukken. Gaat het om iemand onder curatele, betrek de curator dan altijd; hij heeft een eigen bevoegdheid en kent de financiële kant van de situatie.